PSYCHOLOGIA RELIGII | e.wydawnictwowam.pl

Informacja o książce

PSYCHOLOGIA RELIGII
powiększ okładkę powrót umieść na profilu pobierz fragment	książka autor Grom Bernhard SJ tłumacz Henryk Machoń seria Psychologia religii » wydanie pierwsze data wydania styczeń 2009 » ISBN 978-83-7505-149-0 stron 388 format 156x232 mm oprawa miękka cena det. ~~59.00 zł~~ 39.00 zł dodaj do koszyka egz.
Opis Spis treści Prezentacja Tekst na okładce
Jak powstaje wiara i religijność? Jaki wpływ mają one na osobowość? Kiedy religia jest przyczyną choroby, a kiedy owocuje dobrym samopoczuciem? Kiedy motywy religijne wiążą się z przemocą oraz zachowaniami antyspołecznymi, a kiedy ze współczuciem i solidarnością? Książka znanego niemieckiego jezuity stanowi niezwykle rzadko spotykane systematyczne ujęcie psychologii religii. Wierna standardom psychologii naukowej, interpretuje liczne wyniki badań, mało znanych polskiemu czytelnikowi studiów. Stawia sobie za cel rozjaśnienie bogactwa form, będących wyrazem religijnych przeżyć, zachowań oraz religijnego myślenia, poprzez analizę licznych motywów, emocji, odmiennych stanów świadomości oraz wpływów społecznych. Opis konkretnych przypadków oraz tabele ułatwiają zrozumienie całości. Książka przeznaczona jest zarówno dla studentów psychologii, teologii, religioznawstwa oraz osób zaangażowanych praktycznie w te dziedziny, jak i dla każdego, kogo interesuje zjawisko religii i jej wpływu na życie człowieka. Wprowadzenie: Religijność między idealizacją a patologizacją (Henryk Machoń) 11 I. Religia – współczesny megatrend? 11 II. Droga ku interdyscyplinarności 13 III. Wielowymiarowe wychowanie religijne 14 IV. Ezoteryzm a chrześcijaństwo 16 V. Psychologia religii w perspektywie teoretyczno-empirycznej 17 Wstęp: Jaki cel stawia sobie psychologia religii? 25 Psychologia religii – psychologizm – psychologia pastoralna 26 Co jest religijne a co duchowe? 29 Różnorodność religijności wyjaśnianej w "koherentnym eklektyzmie” 31 Psychologia religii jako nauka o układzie nerwowym i jako "neuroteologia”? 32 Część pierwsza RELIGIJNOŚĆ JAKO ELEMENT OSOBOWOŚCI JEJ PRZEWAŻAJĄCE CZYNNIKI INTRAPSYCHICZNE Różnorodność form religijności – badania kwestionariuszami wielowymiarowymi 37 Religijność: wewnętrzna czy zewnętrzna? 37 Religijność ujęta wielowymiarowo jako zgodność z prawdami wiary, praktyka wiary, doświadczenie wiary, wiedza na temat wiary i konsekwencje płynące z wiary? 40 ROZDZIAŁ 1 Religijność w różnorodności motywów wewnętrznych 43 SEKCJA 1: Motywy – ile i jakie? Dyskusja historyczno-systematyczna 47 I. Religijność – szukanie ochrony? 47 Stanowisko teorii instynktów Iwana P. Pawłowa 47 II. Religijność – nadzieja na nieśmiertelność? 49 Stanowisko Bronisława Malinowskiego oraz teorii opanowywania trwogi 49 III. Religijność – natręctwo i regresyjne pragnienie ochrony? 52 Psychoanalityczna koncepcja Sigmunda Freuda 52 1. Religijność jako natręctwo i wina 53 Kompleks Edypa, poczucie winy, zwierzę totemiczne, idea Boga-Ojca 54 2. Religijność jako regresyjne pragnienie ochrony ze strony wszechmocnego ojca? 56 Ocena hipotezy o nerwicy natręctw 59 Ocena hipotezy o regresji i hipotezy o spełnieniu pragnień 61 IV. Religijność – problem poczucia własnej wartości? 63 Podejście teorii relacji z obiektem 63 V. Religijność – z potrzeby bliskości i bezpieczeństwa? 66 Podejście teorii przywiązania 66 Ocena podejścia teorii przywiązania 68 VI. Religijność – gotowość do interpretacji motywowanych ciekawością, kontrolą i wartością samego siebie? 69 Podejście teorii atrybucji 69 Ocena podejścia teorii atrybucji 71 VII. Religijność – zakorzeniona w pragnieniach, wartościach i w pytaniu o sens? 72 Podejście wyrosłe z koncepcji wielości motywów Gordona W. Allporta 72 SEKCJA 2: Motywy decydujące o rozwinięciu się różnych przejawów religijności 75 Koncepcja heurystyczna 75 I. Między sumiennością a skrupulatnością 77 Gotowość do samokontroli moralnej 77 Sumienność – przy jakim udziale lęku? 81 Perfekcjonizm z komponentem religijnym 83 Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne w formie religijnej czy też z komponentem religijnym? 85 II. Optymizm magiczny czy "religia okopu”? 89 Dążenie do kontroli zewnętrznej ważnych zdarzeń życiowych oraz do radzenia sobie z sytuacjami trudnymi 89 Czym jest dążenie do kontroli? 90 Magia – kontrola za pomocą sił działających w dużym stopniu automatycznie 93 Modlitwa prośby – między pasywnym oczekiwaniem kontroli zewnętrznej i radzeniem sobie z sytuacjami trudnymi 98 "Religia okopu” 105 Co sprawia, że religijne strategie radzenia sobie z sytuacjami trudnymi działają korzystnie? 106 Radzenie sobie z ciężką chorobą fizyczną 110 Radzenie sobie z lękiem 112 "Siła Większa od nas samych” w programie Anonimowych Alkoholików 114 Ekstatyczne poczucie bezpieczeństwa 116 Radzenie sobie ze stratą w procesie żałoby 118 III. Pozaspołeczne źródło pozytywnej bliskości emocjonalnej? 122 Dążenie do poczucia pozytywnej wartości własnej? 122 Czym jest dążenie do poczucia pozytywnej wartości własnej? 122 Kiedy religijność działa jako środek podtrzymania własnej wartości, a kiedy nie? 124 Poczucie własnej wartości i obraz Boga oddziałują na siebie 130 Jak problematyczne dążenie do doświadczenia własnej wartości może wpływać na religijność? 133 Nadmiernie silne pragnienie bliskości – ekstatyczna miłość Boga 133 Potrzeba uznania jako narcystyczne przekonanie o byciu wybranym 135 Potrzeba uznania jako duma wynikająca z dokonań i z cnoty 138 Fanatyzm oraz "przewartościowana idea” jako potwierdzenie własnej wartości? 138 IV. Wielbienie ponad obowiązkiem i wyrachowaniem? 140 Gotowość do dziękowania i uwielbienia 140 Wdzięczność 142 Uwielbienie 144 V. Czy wiara czyni współczującym a współczucie wierzącym? 146 Gotowość do wrażliwości prospołecznej i zachowań prospołecznych 146 Zachowania prospołeczne 147 Czy religijność sprzyja wrażliwości prospołecznej i zachowaniom prospołecznym? 149 W jaki sposób religijność może sprzyjać zachowaniom prospołecznym? 151 Co ogranicza lub uniemożliwia wpływ religijności? 155 Uprzedzenia "religijne” a przemoc: czy religijność sprzyja zachowaniom antyspołecznym? 157 Wrogość w stosunku do obcych – uprzedzenia o charakterze etnicznym i rasistowskim? 157 Przemoc "religijna” – święta wojna? 160 VI. Religijność określana jedynie przez emocje czy także przez poznanie? 165 Zainteresowanie światopoglądem naukowym i logiczną koherencją 165 Poznanie światopoglądowe jako ciekawość i myślenie problemowe 167 Pragnienie koherencji logicznej: światopoglądowe badanie rzeczywistości 168 Do jakiego stopnia przekonania religijne określane są przez poznanie? 170 Autorytarne, emocjonalistyczne i intuicjonistyczne pojmowanie wiary 172 Wyraźne stany pewności – refl eksyjnie czy bezrefl eksyjnie? 173 Dogmatyzm – fundamentalizm 176 Dogmatyzm 176 Fundamentalizm 180 BLOK ROZSZERZAJĄCY 1: Obrazy Boga – pojęcia Boga 184 Odbicia różnorodności myślenia religijnego i przeżyć religijnych 184 Wpływy kultury religijnej i nauczania religijnego 185 Wpływy rodzinne i intrapsychiczne 186 BLOK ROZSZERZAJĄCY 2: Jak rozwija się religijność 195 Co wiemy na temat rozwoju religijnego? 195 Stanowiska wyjaśniające 199 ROZDZIAŁ 2 Religijność w wielości form zrównoważonych i zaburzonych emocji 205 Z historii badań: W. James – R. Otto – R. Stark – A. Greeley 205 I. Co przesądza o religijnym charakterze uczuć religijnych? 209 Przekonania religijne – czyste "over-beliefs”? 212 II. Jakie techniki psychologiczne sprzyjają przeżyciom religijnym? 213 Ze strony komponentu poznawczego: jak przekonania religijne i symbole mogą pobudzać przeżycie? 214 Jak przeżycie religijne jest aktywowane przez swój komponent uczuciowy, komponent ekspresji i komponent neurofi zjologiczny? 218 Postawa ciała, gesty, muzyka: zakres komponentu ekspresji i komponentu motywacyjnego 221 Kontrolowanie oddechu, post, halucynogeny: zakres komponentu neurofi zjologicznego 222 III. Ekstaza: stan wyjątkowy czy zaburzenie psychiczne 225 Ekstaza w kontekście psychoz 226 Ekstaza w kontekście konfl iktów emocjonalnych 227 Ekstaza jako niepatologiczny stan wyjątkowy 229 IV. Religijność w poważnych pod względem klinicznym stanach depresji 229 V. Urojenia religijne chorujących na schizofrenię jako próba radzenia sobie z trudnościami 231 ROZDZIAŁ 3 Religijność w różnorodności odmiennych stanów świadomości 235 Dwie podstawowe zmiany świadomości ja 235 I. Doświadczenia objawienia i doświadczenia opętania 237 Doświadczenia objawienia, wizje i czynności przy udziale medium 237 Wizje i głosy 239 Grupa 1: wizje i głosy – spontanicznie i emocjonalnie 241 Grupa 2: wizje i głosy – wywołane przez samego siebie i kompleksowe 243 Pewna szczególna forma: doświadczenia z pogranicza śmierci 247 Czynności automatyczne, czynności przy udziale medium (spirytyzm) 248 Glosolalia – rodzaj mówienia automatycznego? 250 Doświadczenia opętania 252 Wystąpienie opętania w ramach zaburzenia psychicznego 253 Stygmatyzacja 256 II. Mistyczne przeżycia zjednoczenia 257 Wspólny rdzeń przeżyć mistycznych 260 Różnorodność przeżyć mistycznych 269 ROZDZIAŁ 4 Religijność a dobrostan subiektywny 275 I. Czy religijność wpływa niekorzystnie na dobrostan subiektywny? 276 II. Czy religijność wpływa korzystnie na dobrostan subiektywny? 277 Czy religijność wzmacnia zadowolenie z życia i poczucie bycia szczęśliwym? 280 III. Czy dobrostan subiektywny lub jego brak wpływa w określony sposób na religijność 283 Część druga RELIGIJNOŚĆ W OBSZARZE ODDZIAŁYWANIA WPŁYWÓW SPOŁECZNYCH WARUNKI PSYCHOSPOŁECZNE I WZAJEMNE ODDZIAŁYWANIA ROZDZIAŁ 5 Religijność w obszarze napięcia między socjalizacją a samowychowaniem 289 I. Społeczne procesy uczenia się 292 Uczenie się przez modelowanie (uczenie się przez obserwację 292 Uczenie się przez instruowanie 293 Uczenie się przez wzmocnienie społeczne i przez potwierdzenie społeczne 294 II. Indywidualne procesy uczenia się 296 Uczenie się przez zrozumienie (wgląd) 297 Uczenie się przez samowzmocnienie 297 Uczenie się przez własną aktywność 297 ROZDZIAŁ 6 Udział w życiu grupy religijnej: wzbogacenie czy ryzyko? 299 I. Dyskusja na temat "kultów destruktywnych” 299 Wzbogacenie czy ryzyko? 301 Dlaczego ludzie wstępują do grup religijnych? 304 II. Propagowanie informacji i rekrutacja 305 Jakich potrzeb i motywów się dotyka? 305 III. Grupa 307 Klimat, który daje oparcie czy uzależnia? 307 IV. "Mistrz” 309 Relacja, która rozjaśnia czy ubezwłasnowolnia? 309 V. Szkolenie (formacja) 312 Wpływ pobudzający czy narzucający nową tożsamość? 312 Pomocne towarzyszenie 315 Suplement 317 Czy przeżycia religijne są zakorzenione w archetypach nieświadomości zbiorowej? 317 Wykaz literatury 323 Spis tabel i rycin 359 Spis opisu przypadków 361 Indeks osobowy 363 Indeks rzeczowy 375 pobierz spis treści Jak powstaje wiara i religijność? Jaki wpływ mają one na osobowość? Kiedy religia jest przyczyną choroby, a kiedy owocuje dobrym samopoczuciem? Kiedy motywy religijne wiążą się z przemocą oraz zachowaniami antyspołecznymi, a kiedy ze współczuciem i solidarnością? Książka znanego niemieckiego jezuity stanowi niezwykle rzadko spotykane systematyczne ujęcie psychologii religii. Wierna standardom psychologii naukowej, interpretuje liczne wyniki badań, mało znanych polskiemu czytelnikowi studiów. Stawia sobie za cel rozjaśnienie bogactwa form, będących wyrazem religijnych przeżyć, zachowań oraz religijnego myślenia, poprzez analizę licznych motywów, emocji, odmiennych stanów świadomości oraz wpływów społecznych. Opis konkretnych przypadków oraz tabele ułatwiają zrozumienie całości. Książka przeznaczona jest zarówno dla studentów psychologii, teologii, religioznawstwa oraz osób zaangażowanych praktycznie w te dziedziny, jak i dla każdego, kogo interesuje zjawisko religii i jej wpływu na życie człowieka. Prof. Bernhard Grom SJ (ur. 1936), jest emerytowanym profesorem psychologii religii i pedagogiki religii w monachijskiej Hochschule für Philosophie. W swoich artykułach, książkach oraz wykładach zajmuje się tematyką psychologicznej interpretacji zjawisk religijnych, medytacją, zagadnieniem sensu i szczęścia oraz problematyką wychowania religijnego.