WSTĘP 7
Rozdział I
CECHY MAŁŻEŃSTWA KATOLICKIEGO
Związek katolicki
Co to jest "małżeństwo katolickie”? 13
Czym różni się małżeństwo katolickie od niekatolickiego? 13
Jakie kryteria pozwalają uznać małżeństwo katolickie
za "dobre”? 14
Czy istnieje jakaś różnica pomiędzy "dobrym” a "idealnym”
małżeństwem katolickim? 14
Jakie normy dotyczące cech dobrego małżeństwa katolic-
kiego zostały przyjęte w niniejszym poradniku? 15
Jakie świadectwo może dawać małżeństwo katolickie
w kontaktach z przyjaciółmi i sąsiadami – niekatolikami? 16
Z nauczania Kościoła
Dlaczego dla określenia małżeństwa katolickiego Kościół
używa słów: "przymierze” bądź "sakrament”? 17
Co wynika z powyższej definicji? 18
Czy powyższa definicja znajduje jakieś uzasadnienie
w Piśmie Świętym? 18
Mój mąż nie jest katolikiem, ale ślub wzięliśmy w kościele
katolickim; czy nasz związek jest małżeństwem
sakramentalnym? 20
Zgodnie z nauczaniem II Soboru Watykańskiego rodzina
to "domowy Kościół”. Co to znaczy? 21
W jakiej relacji pozostaje rodzina – Kościół domowy –
do Kościoła powszechnego? 21
Czy Kościół uaktualnia swoją naukę na temat małżeństwa
katolickiego? 22
Istnieją rozmaite modele Kościoła – czy w przypadku
małżeństwa jest podobnie? Czy można wybierać spośród
wielu wzorców? Jakie przykłady mogłyby to zilustrować? 23
Dlaczego Kościół sprzeciwia się małżeństwom zawieranym
w obrębie tej samej płci? 24
Czy Kościół hołduje jakimś tabu w kwestii wyrażania
seksualności przez małżonków? 25
Przykłady biblijne
Jakich przykładów dobrych małżeństw dostarcza
Pismo Święte? 26
Jakich przykładów złego małżeństwa dostarcza
Pismo Święte? 27
Jak Biblia odnosi się do kwestii rozwodów? 28
W jaki sposób można wytłumaczyć te wersety Pisma Świętego,
które zdają się forsować niższość kobiet, na przykład:
"żony niechaj będą poddane swym mężom”? 29
Jak wykorzystać Pismo Święte do wzbogacenia własnego
małżeństwa? 30
Rozdział II
WIERNOŚĆ PRZYSIĘDZE MAŁŻEŃSKIEJ
Etapy pożycia małżeńskiego
Socjologowie i psychologowie twierdzą, że aby osiągnąć
pełną dojrzałość człowiek z wiekiem musi przechodzić kolejne
etapy rozwoju. Czy małżeństwo także dojrzewa etapami? 35
Czym charakteryzują się poszczególne etapy życia
małżeńskiego? 35
Czy w małżeństwie zdarzają się momenty szczególnie trudne,
stanowiące swoiste "rozdroża”? 40
Dlaczego wiek średni to czas szczególnej "wrażliwości”
związku małżeńskiego? 40
Niektórzy sądzą, że oczekiwanie, iż małżeństwo będzie trwać
przez całe życie, jest czymś zupełnie nierealnym, gdyż żyjemy
coraz dłużej. Czy małżeństwa zawierane z kolejnymi
partnerami na różnych etapach życia nie są w dzisiejszych
czasach bardziej realistyczną propozycją? 43
Nasze małżeństwo przechodzi właśnie trudne chwile.
Jak podtrzymać nadzieję, że nadejdą lepsze dni? 46
Podczas nauk przedmałżeńskich dowiedzieliśmy się, że pięć
kwestii najważniejszych dla narzeczonych i młodych
małżonków to: pieniądze, seks, dzieci, teściowie i sposoby
porozumiewania się. Czy również na dalszych etapach
wspólnego życia są one najważniejsze? 48
Pieniądze, seks i dzieci
Moja żona chce wrócić do pracy po urodzeniu dziecka,
głównie po to, by zapewnić nam dodatkowy dochód, ja natomiast
uważam, że przez pierwsze lata życia dziecka powinna zostać
w domu. Jak rozwiązać ten problem? 49
Mojego męża już drugi raz w ciągu pięciu lat wyrzucono z pracy.
Jestem przekonana, że nie bardzo się stara znaleźć nową pracę.
Co mam zrobić? 51
Mojej żonie zaproponowano dobrze płatną posadę w innej
miejscowości. Z całej naszej rodziny tylko ona dobrze wyjdzie
na tej zamianie. Czy to bardzo egoistyczne ze strony dzieci
i mojej podawać w wątpliwość sens tego posunięcia? 52
Jedna z moich przyjaciółek zawsze powtarzała, że w jej
małżeństwie wszystko znacznie by się poprawiło, gdyby jej mąż
odnosił większe sukcesy w pracy. W końcu rzeczywiście
odniósł spory sukces, ale żona nadal narzekała na ich związek.
O co jej więc tak naprawdę chodziło? 53
Żona chce przeznaczać część naszego dochodu na potrzeby
Kościoła, nie bierze jednak pod uwagę, iż ledwo udaje nam się
zapłacić wszystkie miesięczne rachunki. Czy zobowiązania
wobec własnej rodziny nie są najważniejsze? 55
Pod względem finansowym wiedzie nam się lepiej niż rodzinie
mojej żony, dlatego też jej rodzeństwo często chce od nas
pożyczać pieniądze. Zdaniem żony naszym obowiązkiem jest
udzielanie pożyczek, skoro nas na to stać. Ja jednak
wychowałem się w rodzinie, w której każdy sam odpowiadał
za swoje sprawy finansowe. Jak powinniśmy postępować
w tej kwestii? 56
Czytając w czasopismach, że "normalne” pary utrzymują
stosunki seksualne przynajmniej dwa razy w tygodniu, oboje
z mężem czujemy się w jakiś sposób gorsi. My współżyjemy
o wiele
rzadziej – czy jest to normalne? 57
Dzieci są jednym z najcenniejszych darów w małżeństwie
katolickim. Dlaczego zarazem stanowią dlań największe
wyzwanie? 59
Teściowie
Pochodzimy z całkowicie odmiennych rodzin. Rodzina męża to
ludzie z dystansem i arcydobrze wychowani, członkowie mojej
rodziny są głośni, szczerzy i uczuciowi. Lubimy nawzajem swoje
rodziny, ale – we dwoje, razem – nie przepadamy za spędzaniem
z nimi zbyt długiego czasu. Jak zatem postępować? 60
Mój mąż pochodzi z rodziny robotniczej, ja natomiast –
z zamożnej inteligencji. Udajemy, że różnice klasowe nie mają
żadnego znaczenia, ale tak nie jest; zwłaszcza gdy spotykamy
się w szerszym gronie rodzinnym. Mam wyrzuty sumienia –
czy słusznie? 61
Mąż chce, aby jego niedawno owdowiała matka zamieszkała
razem z nami. Sprzeciwiam się temu pomysłowi. Czy nie
przekraczam czwartego przykazania? 63
Moja żona i jej rodzeństwo podejmują właśnie ważne decyzje
dotyczące ich starszych, schorowanych rodziców. W jaki
sposób mogę jej najlepiej pomóc w tych trudnych chwilach? 64
Komunikacja małżeńska
Dlaczego małżonkowie niejednokrotnie nie mogą się zdecydować
na szczerą rozmowę o stanie swojego małżeństwa? 66
Dlaczego małżonkowie niechętnie rozmawiają o swoim
małżeństwie z innymi? 67
Dawniej co rano przez kwadrans piliśmy z mężem kawę.
Potem zdecydowaliśmy się uprawiać w tym czasie gimnastykę.
Wydaje mi się, że nie jesteśmy już sobie tak bliscy jak
niegdyś – dlaczego? 69
Gdy jestem wściekły, wrzeszczę. Moja żona natomiast
w analogicznej sytuacji dąsa się i nie odzywa ani słowem.
Jak we właściwy sposób wyrazić gniew? 71
Martwi mnie stan ducha mojego męża: przestał chodzić ze mną
do kościoła, a gdy tylko poruszę tę kwestię – wychodzi
z pokoju 72
Ciągle kłócimy się o to, do kogo należą różne obowiązki
domowe. Jak rozwiązać ten problem? 73
Są w naszym małżeństwie takie dni, kiedy nie rozmawiamy
ze sobą. Nie gniewamy się wówczas na siebie – po prostu
milczymy. Czy to normalne? 74
Uwielbiam, gdy mój mąż wyjeżdża co roku na kilka dni.
Lubię zwłaszcza panujący wówczas w domu spokój.
Czy powinnam mieć wyrzuty sumienia? 75
Niewierność
Mówi się, że istnieją pewne ewidentne oznaki niewierności,
które współmałżonkowie mogą wcześnie wykryć, jeśli tylko
wiedzą, czego wypatrywać. Jakie to znaki? 76
W ubiegłym roku przeżyłam krótki romans. Mąż mówi, że mi
wybaczył, ale ja sama nie mogę sobie wybaczyć.
Co mam zrobić? 78
Czy związek małżeński może naprawdę odrodzić się
po zdradzie? 79
Choroba
Codziennie ćwiczę i zdrowo się odżywiam, mój mąż natomiast
jest gnuśnym obżartuchem. Czy wierność przysiędze mał-
żeńskiej naprawdę nakazuje wspierać w chorobie kogoś, kto
przez własne złe nawyki sam ją na siebie ściągnął? 81
Gdy moja żona przeziębi się albo złapie grypę, ja – zamiast
zareagować współczuciem i troską – czuję wściekłość.
Jak to zmienić? 83
U mojego męża właśnie wykryto przewlekłą chorobę. Jest taki
młody! Nie wiem, czy zdołam wytrwać w takim związku przez
dwadzieścia czy trzydzieści lat. Co robić? 84
Moja żona jest nałogową palaczką. Na wszelkie możliwe
sposoby próbowałem zachęcać ją do rzucenia palenia,
ale bezskutecznie. Może, gdy zagrożę, że ją zostawię,
przestanie palić? 86
Rozdział III
DZIECI – DOBRODZIEJSTWA I WYZWANIA
Budowanie rodziny
Jak najwłaściwiej zaplanować czas między narodzinami
poszczególnych dzieci? 91
Adoptowaliśmy nasze dzieci. W związku z tym ludzie często
zadają nam niestosowne pytania. Mój mąż zwykle na nie
odpowiada, ja natomiast ograniczam się do stwierdzenia,
że nasze sprawy rodzinne to nie ich interes. Czy istnieje jakiś
sposób na poradzenie sobie z ludzką ciekawością? 92
Niedawno ożeniłem się ze wspaniałą wdową – matką trójki
dzieci. W jaki sposób mam odegrać znaczącą rolę
w ich życiu? 93
Dostosowanie do nowej roli
Ludzie mówią nam, że wraz z urodzeniem dziecka nasze życie
małżeńskie zmieni się radykalnie. Jakich zmian mamy
oczekiwać? 95
Czy, gdy się już ma dzieci, zachodzi duża zmiana w życiu
seksualnym? 97
W jaki sposób zachować w małżeństwie romantyzm i radość,
zaspokajając nieustanne potrzeby małego dziecka? 98
Jaki rodzaj stresu wnoszą w małżeństwo małe dzieci? 99
Rok temu nasz synek zginął w wypadku samochodowym.
Znajomi ostrzegają nas, że wiele małżeństw rozpada się
po śmierci dziecka. Jeśli to prawda, co mamy robić,
by temu zapobiec? 100
Różne style rodzicielstwa
Jaki wpływ na nasze rodzicielstwo ma nasze własne
dzieciństwo? 103
Wydawało mi się, że mój mąż będzie zachwycony ojcostwem,
tymczasem on często nie wie, jak się zajmować naszym małym
synkiem. Czy rodzicielstwo nie jest rzeczą naturalną? 105
Maluch mojej przyjaciółki sypia w jednym łóżku z rodzicami.
Mojemu mężowi się to podoba, a mnie nie. Jak zdecydować,
co dla dziecka najlepsze? 106
Mój mąż bywał w dzieciństwie bity i uważa to za dopuszczalną
formę dyscyplinowania. Ja zdecydowanie się z tym nie zgadzam.
Jak możemy skutecznie wychowywać nasze dzieci, skoro
różnimy się w poglądach na kwestię dyscypliny? 107
Mój mąż uważa, że telewizja przekazuje zbyt wiele treści
niezgodnych z nauczaniem Kościoła katolickiego. Mnie natomiast
wydaje się, że nasze dzieci powinny oglądać telewizję, jeśli mają
rozumieć kulturę masową, która stanowi przedmiot rozmów
ich rówieśników. Utknęliśmy w martwym punkcie 108
Dalsza rodzina
Moi rodzice są rozwiedzeni i nie rozmawiają ze sobą.
Chcielibyśmy, aby oboje byli obecni w życiu naszych dzieci.
Jak zdecydować, kogo zapraszać na urodziny dzieci i inne
rodzinne uroczystości? 110
Wuj mojej żony wykorzystywał ją seksualnie, gdy była dzieckiem.
Żona twierdzi, że mu przebaczyła i dla spokoju w rodzinie
musimy go tolerować. Czy mamy zapraszać takiego człowieka
do naszego domu? 111
Moja teściowa wypowiada krytyczne uwagi na temat naszych
nastoletnich dzieci oraz sposobu, w jaki je wychowujemy.
Mój mąż nigdy nie komentuje jej uwag. Czy powinnam
stanowczo zareagować? 112
Mój mąż w dzieciństwie co roku spędzał Boże Narodzenie
na nartach, ja natomiast przyzwyczajona jestem do licznych
zgromadzeń rodzinnych, jakże odbywały się w naszym domu.
W jaki sposób mamy wytworzyć dla własnych dzieci tradycję,
która wszystkich zadowoli? 113
Moja żona od maleńkości uczestniczyła wraz z rodzicami
w czuwaniach przy zmarłych i pogrzebach, mnie zaś chroniono
przed takimi doświadczeniami aż do czasu, gdy poszedłem do liceum.
Oboje uważamy sposób postępowania naszych rodziców za
słuszny, stąd sprzeczamy się optymalny wiek, w którym
nasze dzieci mogłyby zacząć uczestniczyć w uroczystościach
pogrzebowych. Jak mamy postąpić? 115
Dzielenie się wiarą
Czy Kościół określa jakieś kryteria, kto może zostać ojcem
chrzestnym czy świadkiem bierzmowania? 116
Prosimy wskazać nam wersety Pisma Świętego, które dawałyby
wskazówki co do sposobu dzielenia się wiarą z naszymi
dziećmi 117
Chodziłam do katolickiej szkoły i bardzo mi się tam podobało.
Mój mąż nie zgadza się na zapisanie naszego syna do szkoły
tego typu. Czy Kościół zachęca rodziców do posyłania dzieci
do szkół katolickich? 118
Czy może istnieć jakaś wspólna duchowość dla osób
wywodzących się z odmiennych religii? 119
Moja żona jest agnostyczką, ja jednak wychowuję nasze dzieci
w wierze Kościoła katolickiego. Dzieci pytają, dlaczego nie
mogą zostać w domu z matką, zamiast iść na Mszę. Co mam
im odpowiedzieć? 120
Nasze nastoletnie dzieci odmawiają chodzenia z nami
do kościoła. Co niedzielę toczymy o to bitwy. Czy powinniśmy
nalegać, by chodziły z nami na Mszę? 120
Nasza córka spotyka się z chłopakiem, niekatolikiem, który jej
mówi, że nie jest "zbawiona”. Czy powinniśmy zachęcać ją do
zerwania z nim? 122
Jak mam wytłumaczyć moim córkom, że w Kościele
katolickim nie mają szans równych mężczyznom? 123
Rozdział IV
DOJRZEWANIE MAŁŻEŃSTWA
Dojrzewanie duchowości
W jaki sposób zaangażowanie w działalność na rzecz
potrzebujących spoza najbliższej rodziny może umocnić
małżeństwo? 127
Czy z czasem pojawia się w małżeństwie wspólna
duchowość? 128
W naszym małżeństwie brakuje duchowej synchronizacji.
Kiedy ja wykazuję się gorliwością, mąż wydaje się obojętny,
i na odwrót. Po wielu wspólnych latach uznaliśmy to
za normalne, ale czy tak jest rzeczywiście? 128
Wkrótce będziemy obchodzić dwudziestą piątą rocznicę ślubu.
Pragniemy odnowić naszą przysięgę małżeńską podczas
uroczystej ceremonii w kościele, nie chcielibyśmy jednak
zwykłej "powtórki ze ślubu”. Jak to zrobić? 129
Zwodniczy urok rozwodu
Badania wykazują, że wiele osób już pięć lat po rozwodzie
wcale nie czuje się szczęśliwszymi niż w małżeństwie. A jednak
rozwód czasami wydaje się najlepszym rozwiązaniem
dla rozpadającego się małżeństwa. Jak to jest? 131
Małżeństwo mojej córki przechodzi trudny okres – młodzi
zastanawiają się nad rozwodem. My z mężem również
doświadczyliśmy trudnych chwil na początku naszego
małżeństwa. Czy powinnam córce o tym opowiedzieć? 133
Orzeczenie nieważności związku małżeńskiego
Czym się różni orzeczenie nieważności małżeństwa
od rozwodu? 135
Nasi przyjaciele uzyskali orzeczenie nieważności małżeństwa
i teraz inni nasi znajomi, którzy nie są katolikami, mówią,
że dzieci pochodzące z tego związku są nieślubne.
Jak w prosty sposób wytłumaczyć, że tak nie jest? 136
Starość i kres życia
Stereotypowym stwierdzeniem padającym niemal w każdym
filmie o miłości jest deklaracja, że dwoje ludzi chciałoby
"razem się zestarzeć”. Czy istnieją jakieś rzeczywiste tego
zalety? 136
Słyszałem, że dorosłe dzieci nie powinny zbytnio ingerować
w sposób radzenia sobie ich rodziców z problemami starości.
Dlaczego? 138
Mój mąż zmarł pół roku temu. Jestem zdruzgotana. Jedyną
rzeczą, która trzyma mnie przy życiu, jest nadzieja, że
spotkam się z nim ponownie w przyszłym życiu. Czy tak się
rzeczywiście stanie? 139
Przekazywanie doświadczeń
Jesteśmy małżeństwem z dwudziestopięcioletnim stażem.
Niedawno przyjaciele poprosili nas o pomoc w prowadzeniu
nauk przedmałżeńskich. Cenimy sobie sobotnio-niedzielny
wypoczynek, ale jednocześnie coś nas popycha ku spełnieniu
tej prośby. Jak powinniśmy postąpić? 142
Jesteśmy małżeństwem od czterdziestu pięciu lat.
W jaki sposób moglibyśmy podzielić się swoim
doświadczeniem z innymi? 143
PODZIĘKOWANIA 145
PRZYPISY 147