Jak odnaleźć wymiar tajemnicy, która otacza ludzką osobę? Na wzór Diogenesa, uzbrojeni w lampę, wyruszmy na poszukiwanie człowieka. Każdy z nas - jako wychowawca siebie i innych ludzi - niech zwróci się ku osobistej historii życia, niech wróci do kolejnych etapów rozwoju, bo tam są miejsca, w których godność mogła zostać zagubiona i gdzie też może zostać odnaleziona.
Franco Imoda SJ
Autor wraca do zapomnianej przez współczesność kategorii
tajemnicy, która wydaje się trafnym sposobem wyrażenia rzeczywistości człowieka. Uznaje, iż rozwój człowieka może być właściwym miejscem przybliżenia się do niej, miejscem, w którym osoba ludzka - pojmowana jako tajemnica w obliczu Tajemnicy - może ujawnić się w pełni i realizować. Na koniec ukazuje, w jaki sposób rozwój relacji interpersonalnych wpływa na pełniejsze rozeznanie sprzyjające wychowaniu sumień.
Każdy kto zajmuje się pomaganiem innym ludziom - zarówno pedagog, psycholog, psychiatra czy terapeuta, jak i kapłan, wychowawca czy kierownik duchowy - wyniesie duży pożytek z lektury.
Franco Imoda SJ - włoski jezuita, współzałożyciel i długoletni profesor Instytutu Psychologii przy Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie, a w latach 1999-2005 rektor tegoż uniwersytetu. Psycholog i psychoterapeuta, dociekliwy badacz ludzkiego rozwoju i powołania religijnego, autor kilkunastu obszernych publikacji naukowych i wielu artykułów popularnonaukowych.
Wstęp 9
Część 1
Rozwój i tajemnica człowieka
(przekład: Stanisław Morgalla SJ) 13
1. Człowiek jako tajemnica 14
1.1. Tajemnica 14
1.2. Utracona tajemnica 17
2. Rozwój jako miejsce tajemnicy 19
3. Parametry 21
3.1. Pierwszy parametr: inność 24
3.2. Drugi parametr: czasowość 26
3.3. Trzeci parametr: stadia rozwoju 28
4. Wybrane zagadnienia 29
4.1. Poza logosem i monologiem w stronę dialogu 29
4.2. Poza ortodoksją w stronę ortopraksji i ortopatii 33
4.3. Metafora łaski” 34
4.4. Poza pedagogiką subiektywną lub obiektywną 37
4.4.1. Pedagogika subiektywna” 37
4.4.2. Pedagogika obiektywna” 38
4.4.3. Pedagogika jako interpretacja” 39
Bibliografia 41
Część 2
ROZWÓJ CZŁOWIEKA, MIEJSCE TAJEMNICY
I KOLOKWIA WZROSTU
(przekład: Joanna Kołaczyk-Lejmel) 45
1. Punkt wyjścia 45
1.1. Pierwsze wyzwanie 46
1.1.1. Jasność celów 47
1.1.2. Intelektualizm 48
1.1.3. Zaangażowanie 49
1.1.4. Bezczasowość 49
1.1.5. Jednostronne interpretacje 49
1.1.6. Jednojęzyczność 50
1.1.7. Stronniczość 50
1.1.8. Bierność 51
1.1.9. Usprawiedliwienia teoretyczne 51
1.1.10. Pedagogiczna inność 52
1.1.11. Moralizm – spirytualizm 52
1.2. Drugie wyzwanie 53
1.2.1. Horyzonty 54
1.2.2. Epistemologia 56
1.2.3. Relacja 59
1.2.4. Między przeszłością a przyszłością 63
1.2.5. Potrzeby” i pragnienia 64
1.2.6. Struktura i charakter 67
2. Odniesienie antropologiczne 71
2.1. Trzy obszary oddziaływania antropologicznego 72
2.1.1. Transcendencja 72
2.1.2. Wolność 73
2.1.3. Poziomy 74
2.2. Trzy parametry 76
2.2.1. Inność 77
2.2.2. Czasowość 77
2.2.3. Stadia rozwoju 79
3. Niektóre zastosowania w terapeutycznym procesie
pedagogicznym 82
3.1. Cele i ich wyrażanie 83
3.1.1. Wielorakość celów 83
3.1.2. Następstwo w czasie 86
3.1.3. Prawo rozwoju 87
3.1.4. Potwierdzenie modelu 88
3.2. Czynniki i czasy wzrostu 88
3.2.1. Praxis” 88
3.2.2. Wychowanie do praktyki 89
3.2.3. Mediacja uczucia 91
3.2.4. Decyzja 91
3.2.5. Siła i słabość 94
3.2.6. Rozwój po spirali 94
3.2.7. Poza natychmiastowością 95
3.3. Stopień mediacji 96
3.3.1. Znaczenie stadiów 96
3.3.2. Stadia bardziej pierwotne 97
3.3.3. Metafora Łaski” 98
3.3.4. Kryzys i szansa 100
3.4. Aspekty techniczne” 101
3.4.1. Uświadamianie nieświadomości 101
3.4.2. Milczące lustro 103
3.4.3. Poza interpretacją 103
3.4.4. Jaki rodzaj interwencji 104
3.4.5. Kryterium wzrostu 104
3.4.6. Uzdrowienie 105
3.4.7. Pedagogia genetyczna 106
Epilog 107
Bibliografia 109
Część 3
Rozwój relacji jako przyczynek do rozeznania
(przekład: Joanna Kołaczyk-Lejmel) 117
1. Wstęp 117
2. Podwójny ruch rozeznania 120
2.1. Wolność a podwójny ruch 120
2.2. Rozeznanie 123
3. Rozeznanie a tajemnica osoby 127
3.1. Rozeznanie a psychologie” 129
3.2. Rozeznanie a rzeczywistość” 131
4. Psychologia rozwojowa a rozeznanie 135
5. Wkład badań psychologicznych w obszar parametrów 137
5.1. Badania psychologiczne a parametr inności 138
5.2. Badania psychologiczne a parametr czasowości 143
5.3. Badania psychologiczne a parametr stopniowości:
wielorakość i współistnienie stadiów 147
Uwagi końcowe 151
Bibliografia 162