przedmowa
9
wychowanie i tradycja
11
Cz³owiek jako istota uwarunkowana przez tradycjê 11
Nadmiar propozycji kulturowych, kulturowy chaos i kulturowe spory 12
Troska o normatywne punkty orientacyjne 14
„wychowanie do wartości” w zdezorientowanym
spo³eczeñstwie
21
Kryzys kultury – kryzys wartościowania 22
„Wychowanie do wartości” – nowe określenie tradycyjnych
i ci¹gle aktualnych zadañ wychowawczych 26
„Wychowanie do podstawowych wartości” jako zadanie szko³y
publicznej 29
Wychowanie religijno-światopogl¹dowe i moralne jako zadanie rodziców 32
Metody „wychowania do wartości” 35
si³a, pañstwo i wychowanie
39
Si³a i „u¿ywanie si³y” jako slogany 41
Strategiczne wykorzystywanie problematyki „si³y”
w celach politycznych 44
Przyczyny zachowañ spo³ecznie szkodliwych 48
Środki pomocy w dziedzinie „wartości” 51
zamiast has³a: „koniec wychowania”, wezwanie: „miejcie
odwagê dobrze wychowywaæ!”
57
Krytyka sloganu „koniec wychowania” 57
Dobre i z³e wychowanie 59
Dobre wychowanie – zadanie trudne, lecz konieczne 60
Znaczenie zwrotu: „miejcie odwagê wychowywaæ” 62
sta³ośæ, zmiennośæ i przysz³ośæ celów wychowania
65
Stosunek miêdzy spo³eczeñstwem, kultur¹ i celami wychowania 65
Sta³ośæ celów wychowania 66
Zmiennośæ celów wychowania 69
Przysz³ośæ celów wychowania 72
cele wychowania w zdezorientowanym spo³eczeñstwie
75
Kryzys kultury normatywnej 76
Spór o cele wychowania 77
Sposoby przezwyciê¿enia kryzysu: uświadamianie, krytyka,
wspólna refleksja 80
ograniczenia i kulturowe warunki sukcesu wychowania
moralnego w spo³eczeñstwie pluralistycznym
85
Wychowanie w spo³eczeñstwie przednowoczesnym i nowoczesnym 86
Uniwersalne warunki zdobywania cnót 87
Zbytnie akcentowanie wychowania bezpośredniego (opartego
na zdrowym rozs¹dku) jako determinanty moralności 90
Brak fundamentów religijnych i wsparcia ze strony osób podobnie
myśl¹cych 91
Podzia³ zadañ wychowawczych na pañstwowe i niepañstwowe
podmioty wychowania 93
„edukacja ogólna” – sens i granice pewnego idea³u
97
Powstanie i znaczenie terminu „edukacja ogólna” 97
Edukacja ogólna jako wspólny podstawowy idea³ 101
Sta³e i zmienne elementy podstawowych idea³ów 102
Podstawowa wiedza, podstawowe umiejêtności i cnoty 103
Przemiany w dziedzinie wartości i nowe (dostosowane do epoki)
określenie podstawowego idea³u 104
Podstawowe umiejêtności techniczne oraz praktyczna umiejêtnośæ
orientacji 106
Dzielnośæ etyczna 108
Specyficzne dla grup idea³y szczegó³owe jako uzupe³nienie idea³u
podstawowego 110
relacja miêdzy naukami humanistycznymi a edukacj¹
w spo³eczeñstwie indywidualistycznym
113
Znaczenia terminu „edukacja” 113
Sens treści kulturoznawczych w szkole 117
„Unaukowienie” przedmiotów kulturoznawczych w szko³ach
średnich 118
Ograniczone korzyści p³yn¹ce z nauk humanistycznych
dla „wykszta³cenia” 120
Negatywny wp³yw nauk humanistycznych na „wykszta³cenie” 125
Odpowiedzialnośæ nauk humanistycznych za kryzys idea³ów
i szkolnictwa 129
awans i kryzys pedagogiki naukowej
133
Awans: od lekcewa¿enia do nieograniczonej ekspansji 136
Kryzys: brak proporcji miêdzy oczekiwaniami i osi¹gniêciami 142
oczekiwania wychowawców i niedoskona³ośæ pedagogiki
153
Pedagogika jako sztuka wychowania pomocna wychowawcom 153
Niespe³nione oczekiwania i w¹tpliwości co do przydatności
pedagogiki 155
Pedagogika praktyczna i pedagogika naukowa 158
Wp³yw unaukowienia pedagogiki na edukacjê wychowawców 162
Rehabilitacja pedagogiki praktycznej 165
przejście „od pedagogiki do nauki o wychowaniu”.
prze¿ycia zwi¹zane z niezrozumieniem pewnego programu
169
Pocz¹tki pojêcia 169
Sytuacja wyjściowa i moje za³o¿enia 171
„Zamierzone” i „uboczne” skutki 175
kryzys i perspektywy pedagogiki jako przedmiotu
akademickiego
177
Z przedmiotu uzupe³niaj¹cego do przedmiotu kierunkowego 177
Z³udzenia zwi¹zane z pedagogik¹ naukow¹ 180
Kryzys, chaos i samokrytyka 181
Jakiej pedagogiki potrzebujemy? 190
literatura
195
wykaz źróde³
213
