Wprowadzenie         5

Historia prześladowań. Zestawienie chronologiczne         15

Część pierwsza

STEREOTYPY PRZEŚLADOWAŃ

Rozdział I

Konsensus obywatelski a wolność słowa        25

Archetyp sokratejski: skandal prześladowanego mędrca – Zbrodnia Sokratesa

i antyczna defi nicja przestępstwa religijnego – Tradycja prowokacji – Względność

zbrodni religijnej: proces Arystotelesa – Intelektualista i władca: stawka wolności

słowa – Ofi ary własnej otwartości: "męczennicy aleksandryjscy”.

Rozdział II

Religia, sekty i prawo do stowarzyszania się         55

Skandal roku 415 w Atenach: prowokacja religijna grup dewiacyjnych – "Ścigani

przez prawodawstwo”: zbrodnia nie do przedstawienia – Znaleźć kozła ofi arnego:

sprawa Andocidesa (399) – Sekty i stowarzyszenia legalne: przykład szkół fi lozofi

cznych – Polowanie na czarownice w Atenach w IV wieku – Orfi cko-bachiczny

amalgamat – Stereotyp sprawy bachanaliów w Rzymie (186) – Jurysprudencja w

czasach Cesarstwa: rygor prawny i dowolność.

Rozdział III

Mniejszości etniczne i wyznaniowe: odczuwanie odmienności.        92

Pojawienie się religii wschodnich: fenomen migracyjny i peryferyjny – Ekspresja

partykularyzmów wyznaniowych – Kwestia autoryzacji legalnej w Atenach – Objęcie

kontrolą aktów kultowych – Efekty lokalnej konkurencji – "Uniemożliwianie”

kultu – Prześladowania a prozelityzm – Cena tolerancji.

Rozdział IV

Pluralizm, unifi kacja, nietolerancja: antyczny antyjudaizm        124

Pojawienie się literatury prześladowań – Antioch IV: biblijny archetyp prześladowcy

– Prototyp prześladowania w państwie wieloetnicznym – Bierny opór i jego klęska

– Czynny opór i jego ambiwalencje – Kompromis polityczny i status wyjątkowy –

Latentne ryzyko prześladowania.

Część druga

WYNALEZIENIE MĘCZEŃSTWA

Rozdział V

Męczennicy żydowscy i herosi greccy        157

"Piękna śmierć” Greków – Znaczenie i wartość męki – Śmierć jako przejście: antropologia

i teologia zmartwychwstania – Hańbiąca męka jako śmierć heroiczna Żyda

– Paradoksalne postacie heroiczne – Myśleć o heroizmie w rodzaju żeńskim.

Rozdział VI

Kultura męczeństwa: tradycje i ich aktualizacja        178

Rzym: budowa tradycji biblijnej – Azja: od jednej apokalipsy do drugiej – Aleksandria,

obserwatorium interakcji – Trudności z odbudową tradycji: Czwarta Księga

Machabejska – Konteksty prześladowań w Antiochii – Od zhellenizowanego Orientu

do rzymskiej Afryki – Prorok, męczennik i natchniony: siła obrazów.

Rozdział VII

Zasmakowanie w śmierci        209

Od śmierci poniesionej do śmierci dobrowolnie przyjętej – Wyjść na spotkanie

śmierci – Sprowokować śmierć – Śmierć dobrowolna i samobójstwo: debata na temat

męczeństwa – Efekt "wciągnięcia” – Emulacja i duch agonistyczny: z jednej kultury

do drugiej – Ogień: kara, oczyszczenie i próba – Od męczeństwa do ascezy: debata

nad autentycznym świadectwem – Od poszukiwania śmierci do uchylania się.

Rozdział VIII

Sukces w mediatyzacji poszczególnych postaci        243

Identyfi kacja grupowa – Rozbicie rodzin – Presja środowiska notablów – Biskup

i wyznawca – Mediatyzacja wartości chrześcijańskich – Społeczna funkcja męczennika.

Część trzecia

RELIGIA, PRAWO I WOLNOŚĆ: CHRZEŚCIJANIE I IMPERIUM

Rozdział IX

Zakaz bycia chrześcijaninem: nieustanne zagrożenie         277

Rola Żydów i napięć pomiędzy wspólnotami – Agitacja ludowa w miastach Azji

i w Lyonie – Rozgrywka miejscowych magistratów – Kozioł ofi arny: pożary, kata-

strofy i przemoc miejska – Podstawa prawna prześladowań w Rzymie – Wyjęcie spod

prawa przez Senat?

Rozdział X

Obowiązek obywatelski a obowiązkowa praktyka kulturowa.

Zwrot w III wieku         312

Przebudowa stosunków między religią a polityką – Nowa percepcja chrześcijaństwa

– Prawna defi nicja "ortopraksji” rytualnej – Niezamierzone skutki edyktu: test

identyfi kacji chrześcijan – "Przekonać lub ukarać”: przestrzeń manewru lokalnych

magistratów – Nieposłuszeństwo obywatelskie: sytuacja bez precedensu.

Rozdział XI

Polityka aktywnych represji i jej alternatywy        344

Pierwsza próba rozbicia Kościołów (257) – Pozbawić Kościoły przywódców (258-

-259) – Przyzwolenie: uznanie legalności wspólnot chrześcijańskich – Przekształcenie

kultu imperialnego i pierwsi męczennicy wojskowi (295) – Zderzenie kultur

i wojna religijna – Nowa próba rozbicia Kościołów (303-304) – Rozpętanie prześladowań

(304) – Przemoc czy wolność: trudna nauka.

Rozdział XII

Po Wielkich Prześladowaniach: eskalacja nietolerancji        381

Kilka liczb, kilka zestawień – Biskupi i utrzymanie porządku – Od prześladowania

do schizmy – Od schizmy do próby sił: kolejna eskalacja – Czy świat się zmienił?

Opór donatystów.

Konkluzja        407

Wybór bibliografi i         416

pobierz spis treści