SKRÓTY ..... 13
WSTĘP ..... 17
Część A
ŚMIERĆ
Rozdział 1
ŚMIERĆ W STARYM TESTAMENCIE ..... 27
a. Opisy śmierci ..... 27
I. Śmierć a różnorodność ..... 27
II. Śmierć jako koniec życia ..... 30
III. Śmierć jako przyjaciel ..... 33
IV. Śmierć jako wróg ..... 33
V. Śmierć jako oddzielenie ..... 38
VI. Śmierć jako spotkanie? ..... 39
VII. Śmierć przez ofiarę ..... 42
VIII. Śmierć przez samobójstwo ..... 45
b. Refleksje nad śmiercią ..... 47
I. Śmierć a życie ..... 47
II. Śmierć a stworzenie ..... 48
III. Śmierć jako zjawisko naturalne ..... 49
IV. Śmierć jako kara ..... 50
V. Śmierć jako nieczystość ..... 52
VI. Śmierć a przyszłość ..... 55
c. Streszczenie ..... 55
Rozdział 2
ŚMIERĆ W STAROŻYTNYM IZRAELU ..... 57
a. Reakcje żywych ..... 57
I. Żałoba ..... 57
II. Poszczenie i ucztowanie ..... 59
III. Lamenty i pogrzeby ..... 60
b. Pochówek zmarłych ..... 62
I. Zwykły pochówek ..... 62
II. Pochówek królewski ..... 66
III. Brak pochówku ..... 68
IV. Miejsce pochówku ..... 70
V. Pochówek wtórny ..... 74
VI. Pokarm i pochówek ..... 76
c. Streszczenie ..... 79
Część B
ŚWIAT PODZIEMNY
Rozdział 3
NIEPOŻĄDANY ŚWIAT PODZIEMNY ..... 83
a. Szeol jako miejsce ..... 84
I. Występowanie terminu ..... 85
II. Znaczenie wyrazu ..... 87
III. Opis miejsca ..... 90
IV. Pochodzenie nazwy ..... 93
b. Szeol jako przeznaczenie ..... 96
c. Synonimy ..... 100
d. Streszczenie ..... 102
Rozdział 4
ZAGRAŻAJĄCY ŚWIAT PODZIEMNY ..... 104
a. Psalmiści o Szeolu ..... 104
I. Język metaforyczny ..... 104
II. Język wybiórczy ..... 106
b. Psalmiści w Szeolu? ..... 108
I. Pedersen: doświadczenie obecne ..... 108
II. Barth: doświadczenie pełne mocy ..... 110
III. Inni: doświadczenie niejasne ..... 113
IV. Psalm 88: doświadczenie nadchodzące ..... 115
c. Streszczenie ..... 117
Rozdział 5
WSZECHOBECNY ŚWIAT PODZIEMNY? ..... 119
I. Świat fizyczny ..... 122
II. Świat zamieszkany ..... 127
III. Ziemia pod stopami ..... 129
IV. Ziemia pochłaniająca ..... 131
V. Ziemia najniższa ..... 133
VI. Ziemia pod stopami lub świat podziemny ..... 133
VII. Kraina cieni? (Iz 26, 19) ..... 137
VIII. Streszczenie ..... 140
b. Czy woda jest światem podziemnym? ..... 140
I. Woda pod światem ..... 141
II. Woda jako świat podziemny? ..... 142
III. Woda a świat podziemny ..... 145
IV. Streszczenie ..... 152
Część C
ZMARLI
Rozdział 6
NAZYWANIE ZMARŁYCH ..... 155
I. Zmarli Refaim ..... 156
II. Etniczni Refaim ..... 159
III. Filistyńscy Refaim? ..... 162
IV. Ugaryckie rpum ..... 164
V. Inne semickie rp'm ..... 172
VI. Streszczenie ..... 173
I. Oczywiste odniesienia w Starym Testamencie ..... 176
II. Sugerowane odniesienia Starego Testamentu ..... 181
III. Streszczenie ..... 183
Rozdział 7
ZASIĘGANIE RADY U ZMARŁYCH ..... 184
a. Nekromancja w Izraelu ..... 184
b. Nekromancja w Endor ..... 189
c. Nekromancja w innych tekstach? ..... 194
d. Określenia nekromanckie ..... 198
I. 'ób jako narzędzie przepowiadania przyszłości ..... 198
II. 'ób jako duch przodka? ..... 200
III. 'ób a ilib? ..... 202
e. Streszczenie ..... 204
Rozdział 8
ODDAWANIE CZCI ZMARŁYM ..... 206
a. Kult przodków a teksty Starego Testamentu ..... 208
I. Pwt 26 ..... 208
II. 1 Sm 28 ..... 210
III. Ps 16 ..... 211
IV. Ps 49 ..... 213
V. Iz 28 ..... 214
VI. Iz 57 ..... 216
VII. Ez 43 ..... 220
b. Kult przodków a marzeah ..... 224
I. marzeah na starożytnym Bliskim Wschodzie ..... 224
II. Oczywiste wzmianki w Starym Testamencie ..... 228
III. Sugerowane wzmianki w Starym Testamencie ..... 230
c. Kult przodków i inne koncepcje ..... 232
I. Terafim ..... 232
II. Stele ..... 234
III. Nazwy pokrewieństw ..... 235
IV. Życie rodzinne ..... 236
V. Ofiara i kult ..... 238
VI. Pochówek i kości ..... 239
d. Streszczenie ..... 240
Część D
ŻYCIE POZAGROBOWE
Rozdział 9
KOMUNIA POZA ŚMIERCIĄ ..... 245
a. Henoch i Eliasz ..... 245
b. Psalmy ..... 247
I. Ps 16 ..... 247
II. Ps 49 ..... 249
III. Ps 73 ..... 251
IV. Inne psalmy ..... 254
c. Księga Przysłów ..... 255
d. Hi 19 ..... 258
e. Księgi niebiańskie ..... 264
f. Streszczenie ..... 267
Rozdział 10
ZMARTWYCHWSTANIE ..... 270
a. Zmartwychwstanie w literaturze Izraela ..... 270
I. Boska moc (Pwt 32; 1 Sm 2) ..... 270
II. Sporadyczne wskrzeszenia (Eliasz i Elizeusz) ..... 273
III. Odnowa narodu (Oz 6; Ez 37) ..... 274
IV. Zmartwychwstanie indywidualne (Iz 26; Dn 12) ..... 278
V. Inne teksty Starego Testamentu ..... 282
VI. Inne pisma żydowskie ..... 284
b. Zmartwychwstanie na starożytnym Bliskim Wschodzie ..... 286
I. Egipt ..... 286
II. Mezopotamia ..... 288
III. Ugaryt ..... 289
IV. Persja ..... 290
V. Grecja ..... 293
c. Streszczenie i konkluzja ..... 294
BIBLIOGRAFIA ..... 299
INDEKS AUTORÓW ..... 333