Przedmowa ..... 9
1 Problem określenia przedmiotu estetyki filozoficznej ..... 11
1.1 Potoczne określenie estetyki i jego krytyka ..... 11
1.2 Współczesne zadanie estetyki filozoficznej ..... 14
2 Klasycznie metafizyczne zapytywanie o piękno ..... 19
2.1 Pytanie PLATONA o to, na czym polega bycie pięknym tego, co piękne ..... 19
2.1.1 Pytanie o bytową podstawę piękna: samo piękno ..... 19
2.1.2 Uszczęśliwiające oglądanie idei piękna ..... 23
2.1.3 Piękno jako przebłysk w sferze zmysłowej tego, co prawdziwie istnieje ..... 26
2.1.4 Jedność bycia dobrym i bycia pięknym. Piękno jako określona miarą jedność ..... 28
2.1.5 Piękne przedstawienie jako przedstawienie piękna. Relacja między pięknem, prawdą i sztuką ..... 31
2.2 Rozdzielenie przedstawienia i rzeczy przedstawianej. ARYSTOTELES ..... 34
2.3 PLOTYNA metafizyka piękna ..... 37
3 Piękno jako przejrzystość bytu ..... 44
3.1 Piękno jako przemawianie bytu. AUGUSTYN ..... 44
3.1.1 Podstawa istnienia piękna ..... 45
3.1.2 Warunek możliwości sądu o pięknie ..... 48
3.1.3 Piękno jako budząca zdumienie samoprezentacja bytu ..... 50
3.2 Piękno jako blask dobra. PSEUDO-DIONIZY AREOPAGITA ..... 51
3.3 Piękno w kontekście transcendentaliów. TOMASZ Z AKWINU ..... 53
3.3.1 Tożsamość bonum i pulchrum oraz różnica między nimi ..... 54
3.3.1.1 Tożsamość bonum i pulchrum ..... 54
3.3.1.2 Różnica między bonum a pulchrum ..... 55
3.3.2 Convenientia bona (ratio boni) ..... 56
3.3.3 Convenientia pulchri (ratio pulchri) ..... 58
3.3.4 Claritas i debita proportio ..... 59
3.3.5 Piękno jako doskonałe przedstawienie (Tomasz, Bonawentura) ..... 61
4 Sztuka jako naturalne miejsce piękna ..... 63
5 Subiektywizacja i estetyczna interpretacja piękna ..... 66
5.1 Piękno jako wyobrażenie zmysłowe. HUTCHESON ..... 66
5.2 BERKELEYA krytyka. Piękno jako poznana celowość ..... 69
5.3 Piękno jako jakość zmysłowa – piękno a wzniosłość. BURKE ..... 70
5.3.1 Empirystyczna krytyka racjonalistycznych zasad piękna ..... 71
5.3.2 Sensualistyczne określenie piękna i wzniosłości ..... 73
5.4 Piękno jako prawda estetyczna. BAUMGARTEN ..... 75
5.4.1 Piękno jako przedmiot doskonałego poznania zmysłowego ..... 75
5.4.2 Piękno sztuki jako przedstawienie doskonałości świata ..... 79
5.4.2.1 Subiektywne warunki prawdy estetycznej. Felix aestheticus ..... 79
5.4.2.2 Piękno jako przedstawienie harmonii świata ..... 80
5.4.3 Napięcie między pięknem a prawdą ..... 81
5.5 Subiektywizacja piękna na gruncie filozofii transcendentalnej. KANT ..... 83
5.5.1 Jedność konieczności wynikającej z przyrody i wolności ..... 83
5.5.2 Estetyczna interpretacja piękna przyrody i wzniosłości ..... 84
5.5.2.1 Piękno ..... 85
5.5.2.2 Wzniosłość ..... 92
5.5.3 Wyższość piękna przyrody. Sfera estetyczna a sfera moralna ..... 97
5.5.4 Sztuka piękna jako sztuka genialności ..... 100
5.5.5 Ideał piękna. Piękno jako symbol tego, co moralnie dobre ..... 103
5.5.5.1 Sztuka jako piękne przedstawienie – piękny pozór ..... 103
5.5.5.2 Ideał piękna ..... 104
5.5.5.3 Piękno jako symbol tego, co etycznie dobre ..... 106
5.6 Królestwo pięknego pozoru. SCHILLER ..... 107
5.6.1 Piękno jako wolność w zjawisku ..... 107
5.6.2 Piękno jako "konieczny warunek człowieczeństwa” ..... 113
5.6.2.1 Estetyczny pozór ..... 116
5.6.2.2 Estetyczne państwo jako cel estetycznego wychowania ..... 118
5.6.3 Rozdzielenie piękna i prawdy ..... 119
6 Piękno jako skończone przedstawienie tego, co nieskończone. SCHELLING ..... 121
6.1 Filozofia sztuki jako organon filozofii ..... 121
6.2 Ogląd estetyczny jako ogląd intelektualny, który stał się przedmiotowy ..... 124
6.2.1 Pojęcie piękna sztuki ..... 124
6.2.2 Poezja jako spełnienie filozofii ..... 128
6.2.2.1 Piękno przyrody. Sztuka jako wytwór geniuszu ..... 128
6.2.2.2 Stosunek między sztuką i filozofią ..... 128
6.3 Piękno sztuki jako odbicie ..... 130
7 Estetyka jako filozofia sztuki pięknej. HEGEL ..... 139
7.1 Wyższość piękna sztuki. Sztuka jako zmysłowe przedstawienie idei ..... 139
7.2 Pozór sztuki pięknej ..... 140
7.3 Sztuka jako miniona przeszłość ..... 144
8 Estetyka brzydoty. ROSENKRANZ ..... 150
9 Kontemplacja estetyczna jako chwilowe wyzwolenie od bólu istnienia. SCHOPENHAUER ..... 156
9.1 Podstawowy problem metafizyki piękna ..... 156
9.1.1 Świat jako przedstawienie ..... 156
9.1.2 Świat jako wola ..... 157
9.1.3 Idee jako uprzedmiotowienia woli ..... 158
9.1.4 Kontemplacja piękna jako od-indywidualizowanie ..... 160
9.2 Piękno (sztuki) jako to, co prowadzi do ukojenia woli ..... 163
10 Piękny pozór jako stymulator życia. NIETZSCHE ..... 165
10.1 Sztuka jako wola pozoru ..... 165
10.2 Sztuka jako ruch przeciwstawny nihilizmowi ..... 168
10.3 Estetyka jako fizjologia stosowana ..... 172
10.4 Antagonizm między prawdą, dobrem i pięknem ..... 176
11 Rozdzielenie piękna i istnienia. Piękno jako sfera czysto estetyczna ..... 177
11.1 "Estetyka od dołu”. FECHNER ..... 178
11.2 Piękno jako idealna treść świadomości. EDUARD VON HARTMANN ..... 180
11.3 Piękno jako fakt świadomości. LIPPS ..... 183
11.4 Piękno jako fenomen wyrazu. CROCE ..... 187
11.5 Piękno jako wartość estetyczna ..... 189
11.5.1 Ukonstytuowanie przedmiotu estetycznego. Ingarden ..... 189
11.5.2 Piękno jako przedmiot irrealny. Nicolai Hartmann ..... 192
12 Piękno jako przypomnienie o przyszłości. ADORNO ..... 195
13 Problematyka nowej koncepcji estetyki filozoficznej ..... 204
13.1 Doświadczenie źródłowe jako doświadczenie źródłowego fenomenu piękna ..... 204
13.1.1 Ukierunkowanie na doświadczenie źródłowe ..... 204
13.1.2 Konieczność zadawania pytań filozoficznych ..... 206
13.1.3 Sens postawienia pytania – wstępne rozgraniczenia ..... 209
13.2 Strukturalne momenty doświadczenia ..... 210
13.2.1 Przydarzenie ..... 211
13.2.2 Odsłonięcie samo z siebie ..... 211
13.2.3 Otwartość na doświadczenie ..... 212
13.2.4 Zawsze tylko moje ..... 213
13.2.5 Konieczność interpretacji: fenomenologia doświadczenia źródłowego ..... 214
13.3 Problematyczność estetycznej interpretacji piękna ..... 215
13.3.1 Pospolite rozumienie piękna ..... 215
13.3.2 Cechy charakterystyczne estetycznej interpretacji piękna ..... 216
13.3.3 Odzyskanie szerokiego pola problemu ..... 219
13.3.3.1 Z historii słowa ..... 220
13.3.3.2 Wskazanie na rozumienie zgodne z praktyką życiową ..... 221
14 Strukturalne momenty źródłowego doświadczenia piękna ..... 223
14.1 Piękno – doskonały sposób przejawiania się bytu ..... 223
14.1.1 Blask piękna ..... 223
14.1.1.1 Bycie pięknym jako modus obecności ..... 223
14.1.1.2 Wielorakie znaczenie słowa Schein ..... 225
14.2 Piękno jako dokonująca się obecność ..... 227
14.2.1 Przejaw (obecność) jako tożsamość dokonania ..... 227
14.2.2 Charakter doświadczenia jako odpowiedzi ..... 228
14.2.3 "Miejsce” piękna ..... 229
14.3 Źródłowe doświadczenie piękna – zdumienie ..... 230
14.3.1 Piękno jako doświadczenie wyjątkowej obecności ..... 230
14.3.2 Piękno jako temat skupienia ..... 233
14.3.2.1 Piękno jako obecność sensownego bytu ..... 233
14.3.2.2 Skupienie ..... 234
14.3.2.3 Czas jako dar czasu ..... 236
14.3.3 Zdumienie jako doświadczenie źródłowe piękna ..... 237
14.3.3.1 Podziw – zdziwienie ..... 237
14.3.3.2 Zdumienie ..... 238
Wykaz wykorzystanej literatury ..... 243
Indeks rzeczowy ..... 255
Indeks osób ..... 259
