ŚWIĘCI WOJOWNICY W SZTUCE BIZANTYŃSKIEJ (843-1261)

Informacja o książce

ŚWIĘCI WOJOWNICY W SZTUCE BIZANTYŃSKIEJ (843-1261) Studia nad ikonografią uzbrojenia i ubioru
powiększ okładkę powrót umieść na profilu	książka autor Piotr Łukasz Grotowski wydanie pierwsze data wydania marzec 2011 » ISBN 978-83-7505-497-2 stron 496+64 wkładka zdjęciowa format 156x232 mm oprawa twarda cena det. ~~79.00 zł~~ 71.11 zł dodaj do koszyka egz.
Opis Spis treści Prezentacja
W przypadku badań nad uzbrojeniem i ubiorem bizantyńskim spotykamy się z dotkliwym brakiem oryginalnych obiektów uzbrojenia i ubioru. W związku z tym przez długie lata wiedza na ten temat była bardzo nikła. (...) W wyniku długich i intensywnych studiów Piotr Grotowski wszedł do międzynarodowego grona największych znawców tej dziedziny. Prof. dr hab. Zdzisław Żygulski jun. Zasadniczą zaletą pracy Piotra Grotowskiego jest wyjście od źródeł ikonograficznych, formalnie ograniczonych do wyobrażeń świętych wojowników, jednak faktycznie potraktowanych bardzo szeroko. Nie oznacza to wcale zaniedbania źródeł pisanych, które Autor doskonale zna i obficie cytuje. (...) Praca ta będzie z pewnością intensywnie wykorzystywana przez bizantynologów z racji swej wartości informacyjnej. Każdy historyk zainteresowany wojskowością bizantyńską i każdy historyk sztuki zajmujący się ikonografią popularnych w kręgach prawosławnych świętych nie będzie się mógł obejść bez sięgnięcia po tę monografię. Szczególne znaczenie będzie miała ona przypuszczalnie dla archeologów, którym w badaniach nad uzbrojeniem bizantyńskim przeszkadza nie tylko niedostatek zachowanych obiektów, lecz także brak materiału porównawczego, do którego mogliby się odwołać przy interpretacji zabytków. Prof. dr hab. Maciej Salamon PODZIĘKOWANIA ..... 9 ZASADY TRANSKRYPCJI ..... 11 WYKAZ UŻYTYCH SKRÓTÓW BIBLIOGRAFICZNYCH ..... 15 BIBLIOGRAFIA ..... 17 Wykaz źródeł ..... 17 Źródła w brzmieniu oryginalnym ..... 17 Źródła w przekładzie ..... 22 Literatura krytyczna ..... 23 WSTĘP ..... 53 Zakres badań ..... 56 Ramy czasowe ..... 56 Dobór materiału ..... 58 Stan badań ..... 63 Badania nad kształtowaniem się kultu i ikonografi i świętych wojowników ..... 63 Badania nad uzbrojeniem armii średniobizantyńskiej ..... 66 ROZDZIAŁ PIERWSZY ŹRÓDŁA ..... 71 Źródła materialne (archeologiczne) ..... 71 Źródła pisane ..... 86 Traktaty wojskowe (strategikony, zbiory taktyk) ..... 86 Taktikony i księgi ceremonialne ..... 92 Leksykografi a ..... 94 Historiografi a i kronikarstwo ..... 95 Literatura piękna ..... 102 Źródła pozagreckie ..... 103 Źródła ikonografi czne ..... 105 ROZDZIAŁ DRUGI GENEZA WIZERUNKU ŚWIĘTEGO WOJOWNIKA ..... 109 Boży pokój a święta wojna w doktrynie chrześcijańskiej ..... 115 Wizerunek świętego wojownika w sztuce przed ikonoklazmem ..... 127 Typ świętego wojownika – jeźdźca ..... 127 Typ pieszy świętego wojownika ..... 137 Święci wojownicy a bóstwa antyczne ..... 143 Niebiańscy wspomożyciele armii ..... 150 Cesarski hufi ec ..... 156 Od kultu lokalnego do ogólnopaństwowego wizerunku wojownika – patrona ..... 159 Dwaj święci Teodorzy ..... 169 Wnioski ..... 173 ROZDZIAŁ TRZECI IKONOGRAFIA UBIORU I UZBROJENIA OCHRONNEGO ŚWIĘTYCH WOJOWNIKÓW ..... 175 Zbroja ..... 175 Napierśnik ..... 175 Napierśnik torsowy ..... 179 Napierśnik łuskowy ..... 183 Napierśnik lamelkowy (klibanion) ..... 187 Przeszywanica (newrika, lorikion psilon) ..... 201 Zawa, lorikion i problem kolczugi ..... 204 Pozostałe elementy zbroi ..... 213 Osłony podbrzusza (pteryges i kremasmata) ..... 213 Kabadion (i skaramangion) ..... 217 Naramienniki i rękawy (manikia) ..... 221 Tunika spodnia (imation, peristithidia) ..... 225 Proporczyki u ramion (fl amuliskia) ..... 227 Epilorikion (epanoklibanion, epithorakion) ..... 228 Symbolika zbroi ..... 230 Osłony rąk i nóg ..... 234 Manikellia (chiromanika, chiropsella) ..... 234 Nagolenniki (chalkotuba, podopsella) ..... 238 Obuwie (pedila) ..... 242 Niskie trzewiki (dzangia) ..... 242 Buty wysokie (kripides, ypodimata) ..... 245 Łapcie – serwula (muzakia) i kampagi ..... 249 Spodnie (tubia, anaksyrides) ..... 254 Tarcza ..... 260 Konstrukcja tarczy ..... 267 Kształt tarczy ..... 277 Tarcze okrągłe i owalne (thyreos, skutarion, pelta, parma) ..... 277 Tarcza liściasta (migdałowata) ..... 283 Tarcza trójkątna (gotycka) ..... 286 Przedstawienia na tarczach świętych wojowników ..... 288 Motywy ornamentalne ..... 290 Znaki rozpoznawcze oddziału (simeia) ..... 292 Inskrypcje ..... 293 Symbole religijne (i apotropaiczne) ..... 295 Znaki protoheraldyczne ..... 298 Symbolika i zwyczaje związane z tarczą ..... 302 Płaszcz (mandyas) ..... 306 Płaszcz ofi cerski (chlamida) ..... 307 Płaszcz niższych ofi cerów i szeregowców (sagion) ..... 317 Insygnia ..... .323 Fibula (kornukopion, porpi) ..... 323 Pas wojskowy (diadima, zoni stratiotiki) ..... 329 Tablion ..... 333 Insygnia symboliczne (diadem, tiara, tork) ..... 336 Diadem ..... 337 Symbolika diademu – corona martyrii ..... 341 Tiara ..... 345 Tork (maniakion) ..... 346 Nietypowe odmiany uniformu w ikonografi i świętych wojowników ..... 352 Święci wojownicy w ofi cerskim uniformie paradnym ..... 353 Święty wojownik w w ujęciu prowincjonalnym(w kabadionie) ..... 359 Kontynuacja wczesnobizantyńskiego wizerunku świętego jeźdźca w tunice ..... 361 Wizerunek fantastyczny świętego wojownika ..... 362 ROZDZIAŁ CZWARTY ORĘŻ W IKONOGRAFII ŚWIĘTYCH WOJOWNIKÓW ..... 363 Włócznia świętego wojownika ..... 363 Rodzaje broni drzewcowej w Bizancjum ..... 369 Oszczep (wirytta, akontion) ..... 369 Ciężka pika piechoty (menawlion) ..... 371 Lanca i włócznia (dory, kontarion, lonchi) ..... 373 Włócznia jako insygnium i oręż symboliczny ..... 379 Crux hastata ..... 384 Proporzec (fl amulon, bandon) ..... 390 Broń sieczna ..... 392 Miecz (spatha, ksifos) ..... 392 Pałasz (protoszabla?) – paramirion (machera) ..... 407 Symbolika miecza ..... 410 Inne rodzaje oręża świętych wojowników ..... 417 ROZDZIAŁ PIĄTY OPORZĄDZENIE JEŹDZIECKIE ..... 427 Rząd koński ..... 427 Strzemiona (skalas, anawolews) ..... 427 Siodło i podkład (sella i efestris) ..... 431 Pozostałe elementy rzędu końskiego ..... 434 Ostrogi ..... 440 Problem zbroi końskiej ..... 443 WNIOSKI ..... 447 INDEKS OGÓLNY ..... 453 INDEKS RZECZOWY ..... 479 SPIS ILUSTRACJI ..... 487 brak tekstu...