Wstęp ..... 7
1. Po co historia medycyny? ..... 7
2. Praktyczny aspekt historii medycyny ..... 13
3. Medycyna w historii, czyli historia medyczna ..... 16
I. Medycyna ludów pierwotnych ..... 23
1. Wprowadzenie ..... 23
2. Początki medycyny ..... 24
3. Supranaturalizm ..... 24
4. Zasady myśli magicznej ..... 27
5. Paleopatologia ..... 31
6. Empiria ..... 32
7. Czego nauczyliśmy się od zwierząt? ..... 33
II. Egipt ..... 39
1. Wiara ..... 40
2. Balsamowanie ..... 42
3. Lecznictwo ..... 43
III. O dziedzictwie Izraela w medycynie ..... 51
Żydzi w Europie ..... 79
Żydzi w Polsce ..... 80
IV. Medycyna starożytnej Grecji ..... 91
1. Apollo ..... 92
2. Asklepios ..... 93
3. WążAsklepiosa ..... 94
4. Asklepiony ..... 97
5. Peregrynacje lekarzy ..... 100
6. Hipokrates ..... 104
7. Teoria humoralna ..... 106
8. Leczenie ..... 108
9. Corpus Hippocraticum ..... 110
10. W kręgu medycznej myśli starogreckiej ..... 112
11. Przysięga Hipokratesa ..... 114
12. Czy przysięga hipokratejska jest przestarzała? ..... 116
13. Aktualna, ale... ..... 118
14. Hipokrates jako filozof ..... 119
15. Inne szkoły greckie ..... 123
V. Rzym ..... 135
1. Eskulap ..... 136
2. Przenikanie medycyny greckiej na teren rzymski ..... 137
3. Asklepiades i metodycy ..... 138
4. Encyklopedyści ..... 140
5. Galen (130–201) ..... 146
VI. Christus medicus ..... 163
VII. Średniowiecze ..... 177
1. Medycyna bizantyńska ..... 178
2. Medycyna arabska ..... 180
3. Caritas christiana ..... 186
4. Św. Benedykt i jego znaczenie dla kultury europejskiej ..... 188
5. Szkoła salernitańska ..... 193
6. Montpellier ..... 197
7. Uniwersytety ..... 198
8. Padwa ..... 203
9. O postępowaniu lekarskim ..... 206
10. Lecznictwo ..... 212
11. Asceci i asceza ..... 214
12. O średniowieczu źle czy dobrze? ..... 216
VIII. Zarazy – epidemie ..... 229
1. Dżuma ..... 230
2. Trąd ..... 240
3. Syflis ..... 245
IX. Święci, o których lekarz wiedzieć powinien ..... 267
1. Święty Łukasz Ewangelista ..... 267
2. Święci Kosma i Damian ..... 269
3. Święta Elżbieta ..... 270
4. Święta Hildegarda z Bingen ..... 271
5. Niels Stensen ..... 273
6. Święta Łucja ..... 274
7. Święty Błażej ..... 275
8. Święta Apolonia ..... 275
X. O chorobach osobliwych ..... 281
1. Choroba św.Antoniego ..... 281
2. O kołtunie zwanym polskim ..... 286
XI. Odrodzenie ..... 295
1. Sillogisant non curant ..... 296
2. A co w medycynie praktycznej? ..... 300
XII. Rozwój anatomii ..... 303
1. Odkrycia anatomiczne ..... 303
2. Stare problemy w nowej formie ..... 313
3. Anatomia a sztuka – wspólne drogi i rozdroża ..... 321
XIII. Paracelsus i paracelsyzm ..... 337
XIV. Odkrycie krążenia krwi i początki fzjologii eksperymentalnej ..... 347
1. W. Harvey – odkrycie krążenia ..... 347
2. A. Haller – fzjologia eksperymentalna ..... 351
XV. U progu współczesnej medycyny ..... 357
1. Nieco teorii medycyny ..... 357
2. Zmiana sposobu myślenia ..... 358
3. Anatomia patologiczna ..... 361
XVI. Początki i rozwój medycyny klinicznej ..... 365
1. Szkoła wiedeńska ..... 367
2. Nowe metody diagnostyczne: opukiwanie i osłuchiwanie ..... 369
3. Szkoła paryska ..... 372
4. Upadek i odrodzenie szkoły wiedeńskiej ..... 372
5. Chory w perspektywie nauczania klinicznego ..... 375
XVII. Oświecenie ..... 385
XVIII. O chirurgach i samej chirurgii ..... 395
1. Chirurgia cechowa ..... 400
2. Znaczenie anatomii ..... 401
3. Reformator chirurgii ..... 403
4. Dalszy wzrost pozycji chirurgów ..... 406
5. A co z medycyną i doktorami? ..... 408
XIX. Początki aseptyki i antyseptyki ..... 413
1. Mikroskop ..... 414
2. Chirurgia przed aseptyką ..... 416
3. Semmelweis i jego rola w powstaniu aseptyki ..... 417
4. Znaczenie Ludwika Pasteura ..... 418
5. Antyseptyka ..... 419
XX. Początki anestezji i analgezji ..... 429
1. Anestezja ..... 429
2. Analgezja ..... 434
XXI. Od miazmatów do bakteriologii ..... 441
1. Cholera w Europie ..... 442
2. Jenner i wakcynacja ..... 444
3. W pracowni Pasteura raz jeszcze ..... 445
4. Robert Koch ..... 447
5. Gruźlica ..... 447
6. Dyfteryt/błonica ..... 449
7. Kiła ..... 450
XXII. Doktrynerzy ..... 457
1. Brownianizm ..... 457
2. Brusseizm ..... 458
3. Mesmeryzm ..... 459
4. Homeopatia ..... 460
5. Dywagacje na temat historii doktryn ..... 462
6. Od prostej empirii do teorii naukowej ..... 466
XXIII. Lekarz dziś ..... 471
1. Lekarz jako wzór postępowania ..... 472
2. Wzór dla lekarza ..... 473
3. Inne cechy wymagane od lekarza ..... 474
XXIV. Zakończenie ..... 477
1. Podział medycyny ..... 477
2. Sukces czy klęska? ..... 478
3. Powrót do ars medica ..... 479
