W historii teologii utarło się przekonanie, że Atanazy nie uznawał istnienia ludzkiej duszy w Jezusie, gdyż uważał, że sam Logos zajmuje jej miejsce. Autor tej książki dowodzi, że Atanazy w ogóle nie zgadzał się z platońską koncepcją duszy, pojmowanej w zależności od założeń szkoły platońskiej, ale człowieczeństwo było w jego ujęciu niepodzielną całością. Wystarczy więc powiedzieć, że Logos przyjął ludzkie ciało, by określić przez to, że przyjął całą kompletną ludzką naturę, z jej wymiarem duchowym włącznie. Książka pokazuje więc, że wszechobecne w podręcznikach sformułowania o duszy Chrystusa powinny być zrewidowane z racji niewłaściwych założeń.
WYKAZ SKROTOW 5
WSTĘP 7
Rozdział I
KONTEKST HISTORYCZNO-DOKTRYNALNY POGLĄDOW ATANAZEGO 15
1. Środowisko aleksandryjskie 16
a. Wpływ stoicyzmu i platonizmu 19
b. Chrystologia Klemensa i Orygenesa 24
2. Tło heterodoksyjne 33
a. Gnostycyzm 36
b. Paweł z Samosaty 37
c. Sabeliusz 40
d. Ariusz i arianizm 42
e. Apolinary z Laodycei 49
3. Ascetyzm i monastycyzm egipski 53
Rozdział II
PODSTAWY ANTROPOLOGICZNE CHRYSTOLOGII ATANAZEGO 60
1. Elementy natury ludzkiej 61
a. Ciało 63
b. Dusza 70
2. Człowiek w dynamice zbawczej 81
a. Stworzenie 82
b. Upadek 89
c. Zbawienie 94
3. Antropologia filozoficzna, biblijna czy monastyczna? 101
Rozdział III
PRZYJĘCIE CZŁOWIECZEŃSTWA PRZEZ LOGOS 113
1. Przygotowanie wcielenia 114
a. Logos u Ojca 115
b. Relacja Logosu ze stworzeniem 122
c. Zbawienie człowieka jako uzasadnienie wcielenia 131
260
2. Natura wcielenia 140
a. Terminologia inkarnacyjna 141
b. Obrazy ilustrujące misterium wcielenia 146
c. Więź między Logosem a stworzeniem jako istota wcielenia 154
d. Odrzucone ujęcia wcielenia 163
Rozdział IV
KSZTAŁT CZŁOWIECZEŃSTWA LOGOSU 171
1. Interpretacja ziemskiego życia Logosu 172
a. Narodziny z dziewicy Maryi 172
b. Dorastanie wcielonego Logosu 180
c. Życie duchowe 187
d. Cierpienie 196
e. Śmierć Chrystusa 206
f. Zstąpienie do otchłani 214
g. Zmartwychwstanie i wstąpienie do nieba 219
2. Milczenie o duszy 224
3. Ciało Logosu czy człowiek Logosu? 233
ZAKOŃCZENIE 239
BIBLIOGRAFIA 245
INDEKS BIBLIJNY 254
INDEKS KOMENTOWANYCH CYTATOW Z PISM ATANAZEGO 256
INDEKS TERMINOW GRECKICH 257