Zagadnienie deliberacji stało się tematem współczesnych rozważań o polityce nade wszystko dzięki koncepcjom demokracji deliberatywnej Jürgena Habermasa i Johna Rawlsa. Choć odgrywają one w książce rolę głównego punktu odniesienia, to jednak Autorka zaprojektowała swoją pracę znacznie szerzej aniżeli jako tylko analizę tych dwóch koncepcji. Tym sposobem książka wskazuje na napięcie zachodzące między jednostkowymi planami co do własnego indywidualnego życia, a płaszczyzną publiczną, składającą się z zasad prawomocnych i akceptowanych przez wszystkie jednostki jako obowiązujące. Innymi słowy, zagadnienie to jest jedną z licznych wersji opozycji i sprzeczności między jednostkowością i wspólnotowością.
Prof. Adam Chmielewski
W literaturze politologicznej problematyka związana z szeroko rozumianą demokracją zajmuje miejsce poczesne. Pomimo to, zwłaszcza w literaturze polskiej, spojrzenie na demokrację z perspektywy innej niż ta, jaka naznaczona została przez konstytucjonalistów, była i jest praktycznie nieobecna. Książka dokonuje w tym względzie znaczącego przełomu. Oto otrzymujemy pracę prezentującą główne nurty debaty nad demokracją, z perspektywy istniejącej od wielu lat w literaturze zachodniej, a mało znanej, poza wąskim gronem specjalistów, w literaturze polskiej.
Prof. Włodzimierz Bernacki
WSTĘP ..... 6
Rozdział I ..... 15
DEMOKRACJA DELIBERATYWNA – PODSTAWOWE
KATEGORIE I ICH HISTORYCZNE ŹRÓDŁA ..... 15
Rozdział II ..... 41
DWIE TRADYCJE NAMYSŁU NAD POLITYKĄ DELIBERATYWNĄ ..... 41
1. Demokracja deliberatywna jako rozumnie urządzona demokracja konstytucyjna ..... 41
1.1. Deliberacja i rozumność– zarys problemu ..... 41
1.2. Rozum publiczny – wstępny problem eksplikacji ..... 46
1.3. Polityka deliberatywna i polityczna metakoncepcja rozumności ..... 55
1.4. Granice tego, co polityczne a przedmiot rozumnej debaty ..... 71
1.5. Demokracja deliberatywna a kontraktualizm ..... 79
1.6. Częściowy konsens i Humowskie inspiracje ..... 84
2. Radykalnie demokratyczne państwo prawa, czyli
proceduralna polityka deliberatywna ..... 95
2.1. Racjonalnośćkomunikacyjna a racjonalność społecznego ładu ..... 95
2.2. Demokracja, moralność, praworządność 110
2.3. Wizja dwutorowej polityki deliberatywnej ..... 117
2.4. Racjonalnośćpublicznej debaty i bezsilność władzy komunikacyjnej ..... 127
3. Rozum i ład polityczny w modelach demokracji
deliberatywnej Rawlsa i Habermasa ..... 135
3.1. Liberalny i dyskursowy rozum publiczny – podobieństwa i różnice ..... 135
3.2. Demokracja deliberatywna a dialog międzykulturowy
i prawa człowieka – elementy krytyki z perspektywy
komunitarystycznej oraz prawnonaturalnej ..... 151
3.3. Podsumowanie ..... 185
Rozdział III ..... 190
MIĘDZY LIBERALNYM STATUS QUO
I DYSKURSOWYM RADYKALIZMEM ..... 190
1. Liberalna demokracja deliberatywna i dewaluacja rozumu publicznego ..... 190
1.1. Deliberacja bez rozumu publicznego ..... 190
1.2. Demokracja deliberatywna bez deliberacji ..... 207
1.3. Liberalna demokracja deliberatywna i publiczne uzasadnienie ..... 213
1.4. Silna demokracja i zasadniczo sporny rozum publiczny ..... 223
2. Radykalne odmiany deliberatywnego modelu demokracji ..... 230
2.1. Demokracja jako starcie dyskursów ..... 230
2.2. Demokracja komunikacyjna i eklektyczny rozum publiczny ..... 250
2.3. Radykalna demokracja pluralistyczna i dekonstrukcja rozumu publicznego ..... 271
Rozdział IV ..... 289
PRAGMATYCZNA DEMOKRACJA DELIBERATYWNA ..... 289
1. John Dewey a demokracja deliberatywna ..... 289
2. Koncepcja demokracji Johna Deweya i jej filozoficzne podstawy ..... 294
3. Pragmatyczna demokracja deliberatywna – próby rehabilitacji ..... 323
ZAKOŃCZENIE ..... 340
BIBLIOGRAFIA ..... 348