Wstęp ..... 11
1. Niemcy i Austria w okresie międzywojennym (1918-1938) ..... 19
1.1. Niemcy ..... 19
1.1.1. Porażka Niemiec w I wojnie światowej i traktat wersalski (1918-1919) ..... 19
1.1.2. Narodziny i rozwój narodowego socjalizmu w Niemczech (1919-1929) ..... 21
1.1.3. Przejmowanie władzy w Niemczech przez Hitlera (1930-1934) ..... 24
1.1.4. Budowa narodowosocjalistycznego imperium Hitlera (1934-1938) ..... 27
1.2. Austria ..... 30
1.2.1. Okres poprzedzający rządy Dollfussa i Schuschnigga (1918-1932) ..... 31
1.2.2. Okres rządów Dollfussa (1932-1934) ..... 34
1.2.3. Okres rządów Schuschnigga (1934-1938) ..... 39
2. Elementy biografi Dietricha von Hildebranda ..... 45
2.1. Dzieciństwo i młodość Dietricha von Hildebranda ..... 45
2.2. Konflikty z nazistami w Niemczech (1921-1933) ..... 46
2.3. Austria i "Der christliche Ständestaat” (1933-1938) ..... 50
2.4. Tułaczka rodziny Hildebrandów po Anschlussie (1938-1940) ..... 55
2.5. Życie Dietricha Hildebranda na emigracji w Stanach Zjednoczonych ..... 56
2.6. Uczniowie Dietricha von Hildebranda ..... 57
3. Filozoficzne podstawy antynazistowskiego stanowiska Hildebranda ..... 59
3.1. Tradycja fenomenologii realistycznej ..... 59
3.2. Epistemologiczne stanowisko Dietricha von Hildebranda ..... 61
3.3. Obiektywizm i krytyka relatywizmu ..... 62
3.4. Obiektywna hierarchia bytów i wartości ..... 65
3.4.1. Obiektywny charakter wartości ..... 65
3.4.2. Hierarchia bytów ..... 66
3.4.3. Krytyka buntu przeciw duchowi ..... 69
3.4.4. Odpowiedź na wartość ..... 71
3.4.5. Odpowiedź na wartość a kult idoli ..... 72
3.5. Personalizm ..... 73
3.5.1. Substancjalność, obiektywność, organiczność i duchowość osoby ..... 73
3.5.2. Wartościowanie osoby ludzkiej ..... 77
3.6. Osoba i wspólnota ..... 78
3.6.1. Osobowe podstawy wspólnoty ..... 79
3.6.2. Istota wspólnoty ..... 82
3.6.3. Wzajemne relacje pomiędzy wspólnotami ..... 90
3.6.4. Wartość i hierarchia wartości wspólnot ..... 92
3.6.5. Duchowość osoby fundamentem wspólnoty ..... 94
3.6.6. Różnica pomiędzy masą a wspólnotą ..... 99
3.7. Polemika z Heideggerem ..... 101
3.8. Krytyka racjonalizmu i neoromantyzmu ..... 102
3.9. Rola flozofii i filozofa w życiu społecznym ..... 103
4. Religijne aspekty antynazistowskiego stanowiska Hildebranda ..... 105
4.1. Krytyka instrumentalnego stosunku nazistów do religii ..... 108
4.1.1. Postrzeganie religii jako mitologii ..... 108
4.1.2. Instrumentalne traktowanie Kościoła katolickiego przez Hitlera ..... 109
4.1.3. Krytyka koncepcji "pozytywnego chrześcijaństwa” Hitlera ..... 111
4.1.4. Niemożność pogodzenia chrześcijaństwa z narodowym socjalizmem ..... 112
4.2. Teologiczna krytyka narodowego socjalizmu ..... 115
4.3. Katolicyzm a polityka ..... 116
4.3.1. Panorama austriackiego katolicyzmu społecznego ..... 116
4.3.2. Hildebrand wobec katolicyzmu politycznego ..... 120
4.3.3. Krytyka Hildebranda pod adresem katolików ulegających wpływom nazizmu ..... 123
4.4. Krytyka religijnego antysemityzmu ..... 125
5. Potępienie Trzeciej Rzeszy ..... 133
5.1. Antypersonalizm ..... 134
5.1.1. Krytyka liberalnej koncepcji osoby ludzkiej ..... 134
5.1.2. Liberalna degradacja osoby drogą do bolszewizmu i narodowego socjalizmu ..... 136
5.2. Rasizm i antysemityzm rasowy ..... 138
5.2.1. Rasizm ..... 138
5.2.2. Rasistowski antysemityzm ..... 139
5.3. Antyracjonalizm i hiperwoluntaryzm ..... 141
5.4. Totalitaryzm państwowy ..... 143
5.5. Koncepcja władzy i przywództwa ..... 145
5.5.1. Władza sprawowana w imieniu Boga ..... 145
5.5.2. Przywództwo ..... 146
5.5.3. Naród a władza ..... 149
5.6. Krytyka poszczególnych poczynań Hitlera ..... 151
5.6.1. Potępienie "nocy długich noży” ..... 151
5.6.2. Krytyka remilitaryzacji Nadrenii ..... 154
5.7. Narodowy socjalizm jako przeciwieństwo "prawdziwej niemieckości” ..... 156
5.8. Granice suwerenności państwa ..... 168
5.9. Bezkompromisowość antynazistowskiego stanowiska Hildebranda ..... 170
5.10. Rola "Der christliche Ständestaat” w obrębie niemieckiej emigracji ..... 172
5.11. Walka aparatu Trzeciej Rzeszy przeciwko "Der christliche Ständestaat” ..... 178
6. Apoteoza katolickiej Austrii ..... 183
6.1. Polemiczny charakter "Der christliche Ständestaat” ..... 183
6.1.1. Program i założenia czasopisma "Der christliche Ständestaat” ..... 185
6.1.2. Konflikt z Josephem Eberle i "Schönere Zukunft” ..... 189
6.1.3. Inne wewnątrzaustriackie polemiki "Der christliche Ständestaat” ..... 193
6.1.4. Wpływ stosunków niemiecko-austriackich na "Der christliche Ständestaat” ..... 197
6.2. Historia Austrii w interpretacji Hildebranda ..... 201
6.2.1. Apologia kanclerza Ignaza Seipela ..... 203
6.2.2. Kanclerz Engelbert Dollfuss ..... 205
6.2.3. Kanclerz Kurt Schuschnigg ..... 212
6.3. Misja Austrii według Hildebranda ..... 213
6.3.1. Obrona przed bolszewizmem i narodowym socjalizmem ..... 214
6.3.2. Przezwyciężenie nacjonalizmu ..... 218
6.3.3. Strzeżenie duchowej jedności Zachodu ..... 225
6.3.4. Austria jako państwo chrześcijańskie ..... 229
6.4. Sceptyczny stosunek Hildebranda do demokracji ..... 231
6.4.1. Antydemokratyczny klimat lat trzydziestych ..... 232
6.4.2. Rozróżnienie pomiędzy demokracją polityczną a ideologią demokratyczną ..... 233
6.4.3. Poparcie Hildebranda dla antydemokratycznych reform Dollfussa ..... 234
6.4.4. Ocena austriackiej wojny domowej (12-15 lutego 1934 roku) ..... 236
6.5. Austria jako państwo korporacyjne ..... 238
6.5.1. Korporacjonizm w tradycji katolickiej myśli społecznej w Austrii ..... 240
6.5.2. Ocena konstytucji z maja ..... 1934 roku ..... 247
6.5.3. Ustrój państwa wzorowany na chłopskim korporacjonizmie ..... 251
6.5.4. Dietrich von Hildebrand wobec korporacjonizmu ..... 253
6.5.5. Ocena ustroju państwa korporacyjnego ..... 257
6.6. Poparcie dla legitymizmu i monarchizmu ..... 260
7. Inne aspekty stanowiska politycznego Hildebranda ..... 267
7.1. Narodowy socjalizm a bolszewizm i faszyzm ..... 267
7.2. Austromarksizm ..... 273
7.2.1. Stosunek Hildebranda do austromarksizmu ..... 273
7.2.2. Ocena austriackiego socjalizmu ..... 275
7.3. Faszyzm ..... 277
7.3.1. Teorie faszyzmu ..... 277
7.3.2. Stosunek Hildebranda do włoskiego faszyzmu ..... 282
7.4. Krytyka radykalizmu ..... 284
7.5. Krytyka nurtów "postępowych” w okresie powojennym ..... 286
Zakończenie ..... 289
Bibliografa ..... 293
Dietrich von Hildebrand on National Socialism. Abstract ..... 313
Indeks osób ..... 317
