Słowo wstępne ..... 9

Rozdział I

XX-wieczny spór wokół onomatodoksji i jego uczestnicy ..... 19

1. Historia sporu ..... 20

1.1. Kontrowersje atoskie ..... 20

1.2. Pierwsze próby filozoficznej interpretacji onomatodoksji ..... 34

2. Aleksy Łosiew: postać i dzieło ..... 43

2.1. Orbity twórczości ..... 43

2.2. Inspiracje i metoda ..... 56

2.3. O poziomach onomatodoksji w ujęciu Łosiewa ..... 65

Rozdział II

Patrystyczne podstawy imiesławia ..... 69

1. Apofaza i jej filozoficzne przesłanki ..... 70

1.1. (Nie)możliwość poznania Boga ..... 70

1.2. "Istota” i "działania”: wyjaśnienia terminologiczne ..... 76

2. Boskie imiona a energie ..... 89

2.1. Polemika Ojców Kapadockich z Eunomiuszem ..... 89

2.2. Koncepcja imion Boskich Pseudo-Dionizego Areopagity ..... 93

3. Symbolizm wschodniochrześcijański ..... 99

3.1. Spór o naturę symbolu w tradycji prawosławnej ..... 99

3.1.1. Realizm ikony ..... 101

3.1.2. Palamas w obronie hezychastów ..... 105

3.2. Antynomizm ontyczny i epistemologiczny i próba jego przezwyciężenia ..... 111

3.3. Partycypacja i analogia ..... 116

4. Interpretacja patrystycznej nauki o imieniu Bożym w filozofii rosyjskiej ..... 121

Rozdział III

Platońskie uwarunkowania onomatodoksji

w interpretacji Łosiewa ..... 131

1. Teza o immanencji Boga a platonizm ..... 131

2. Łosiewa charakterystyka Platońskiej "idei” ..... 139

3. Jedno-Dobro jako pryncypium rzeczywistości ..... 148

4. Symbolizm platoński ..... 152

Rozdział IV

Struktura imienia ..... 163

1. Antynomia wolności i konieczności ..... 164

2. Starożytne koncepcje wewnętrznego i zewnętrznego aspektu słowa i ich interpretacja w kręgach onomatodoksów ..... 167

2.1. "Słuszność imienia” – perspektywa Platońska ..... 168

2.2. Perspektywa stoicka ..... 177

2.2.1. Łosiewa analiza pojęcia "lekton” ..... 177

2.2.2. Florenskiego i Bułgakowa interpretacja "słowa zewnętrznego” i "wewnętrznego” ..... 184

3. Łosiewa dialektyka imienia ..... 189

3.1. Od fonemu do idei ..... 189

3.2. Imię jako idea i energia ..... 202

4. Synergizm energii Boskich i ludzkich ..... 209

Rozdział V

Geneza imienia ..... 221

1. Ontologiczny fundament imienia ..... 222

1.1. Dialektyka bytu i innobytu ..... 222

1.1.1. Kategorie Platona i Łosiewa ..... 222

1.1.2. Imię jako zasada indywiduacji ..... 227

1.2. Dialektyka Boga i rzeczywistości stworzonej ..... 231

1.2.1. Tetrada A i tetrada B ..... 231

1.2.2. Pierwotna stworzona istota ..... 235

2. Świat jako imię ..... 237

2.1. Sfera inteligibilna ..... 237

2.2. Charakterystyka Praimienia ..... 242

2.3. Kosmos jako "drabina werbalności” ..... 246

2.4. Struktura sensu: Łosiew versus Bułgakow ..... 251

3. Symboliczność kosmosu ..... 261

Rozdział VI

Mityczność imienia ..... 267

1. Łosiewa analiza mitologii ..... 268

1.1. Mit a logos ..... 268

1.2. Prawda mitu w platonizmie ..... 275

1.3. Neoplatońska interpretacja mitu ..... 279

2. Mit a symbol ..... 285

3. Mitologia absolutna – chrześcijaństwo ..... 292

3.1. Mit – rozwinięte imię magiczne ..... 292

3.2. Modlitwa i sakramenty – wcielenie mitu w życiu ..... 298

4. Niezbywalność mitu ..... 305

Rozdział VII

Otwarta struktura symbolu ..... 317

1. "Logika” symbolu ..... 320

1.1. Dwuczłonowość symbolu ..... 320

1.2. Symbol wobec innych kategorii semantycznych ..... 325

1.3. Typologia symbolu ..... 330

2. Symbol jako kategoria wyrażeniowa ..... 337

2.1. Symbol jako tożsamość idei i zjawiska (symbol pierwszego stopnia) ..... 338

2.2. Symbol jako model generatywny (symbol drugiego stopnia) ..... 344

3. Symbol jako interpretacja rzeczywistości ..... 355

3.1. Zjawisko polisemii ..... 355

3.1.1. Wieloznaczność rozumienia rzeczy (poziom ontologiczny) ..... 356

3.1.2. Polisemia w języku naturalnym (poziom semantyczny) ..... 362

3.2. Poznawcze możliwości symbolu ..... 375

Rozdział VIII

Symbol w estetyce ..... 385

1. Łosiewa określenie estetyki ..... 386

2. Symbol w sztuce ..... 396

2.1. Ontologizm sztuki antycznej ..... 396

2.2. Psychologizm sztuki nowożytnej ..... 407

3. Filozofia muzyki ..... 414

4. Symbol w matematyce ..... 423

5. Filozofia wyrażenia jako filozofia par excellence ..... 433

Posłowie ..... 439

Bibliografia ..... 445

Резюме ..... 543

Abstract ..... 547

Indeks osób ..... 551